Biografia Andrzeja Szczytki
Młodość i edukacja
Andrzej Wincenty Szczytko urodził się 9 października 1955 roku w Grajewie. W 1974 roku ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Grzegorza Piramowicza w Augustowie, a w 1978 roku – Wydział Aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi, gdzie studiował na jednym roku między innymi z Hanną Mikuć, Jackiem Komanem i Piotrem Skibą. Kształcił się także w Goodman School of Drama na DePaul University w Stanach Zjednoczonych (1980).
Kariera teatralna
Zadebiutował 18 listopada 1977 roku w Teatrze im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze rolą Lentullusa w „Androklesie i lwie” George'a Bernarda Shawa w reżyserii Henryka Tomaszewskiego, a rok później zagrał Mandelbauma w „Nadobnisiach i koczkodanach” Stanisława Ignacego Witkiewicza w reżyserii Krystiana Lupy. Był kolejno aktorem Teatru Dramatycznego im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku (1978–1980), Teatru Współczesnego w Szczecinie (1980) i Teatru Polskiego w Szczecinie (1981–1983). W 1983 roku dołączył do Teatru Polskiego w Poznaniu, z którym związał się na dwa okresy (1983–1991, 1995–2000) i zagrał tam między innymi Titorellego w „Procesie” Kafki (reż. Lech Raczak, 1983) oraz Wysockiego, Tomasza Zana, Kruka i Justyna Pola w „Dziadach” (reż. Grzegorz Mrówczyński, 1987), za co otrzymał wyróżnienie na Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu.
W latach 1993–1995 był aktorem Lubuskiego Teatru im. Leona Kruczkowskiego w Zielonej Górze, a w latach 2009–2012 – Teatru Nowego im. Kazimierza Dejmka w Łodzi. Gościnnie występował na deskach Teatru Studio w Warszawie, Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, Sceny na Piętrze oraz Teatru Muzycznego w Poznaniu. Łącznie wystąpił w ponad stu rolach teatralnych w spektaklach takich reżyserów jak Krystian Lupa, Henryk Tomaszewski, Alina Obidniak, Wanda Laskowska, Lech Raczak czy Krzysztof Babicki, a przez pewien czas był też asystentem Jerzego Kreczmara.
Reżyseria, Nowy Jork i Charków
Jako reżyser zadebiutował w 1990 roku na deskach Teatru Polskiego w Poznaniu adaptacją „Traktatu moralnego” Czesława Miłosza. W latach 1991–1993 działał w ramach Polskiej Grupy Teatralnej w Nowym Jorku, gdzie występował na off-off Broadwayu i pełnił funkcję dyrektora Polskiego Instytutu Sztuki Teatralnej, którego zadaniem było udokumentowanie historii teatru polskiego w Stanach Zjednoczonych. W latach 1998–2000 był zastępcą dyrektora, a w 2000 roku pełniącym obowiązki dyrektora naczelnego Teatru Polskiego w Poznaniu.
W latach 2012–2017 był reżyserem-gościem Narodowego Teatru Dramatycznego im. Tarasa Szewczenki w Charkowie na Ukrainie, gdzie wystawił „Żegnaj, Judaszu” Ireneusza Iredyńskiego (2013), „Antygonę w Nowym Jorku” Janusza Głowackiego (2014, powtórzoną w 2017 roku w Teatrze Nowym w Łodzi) oraz „Kartotekę” Tadeusza Różewicza (2017). Zajmował się też przekładem polskiej i ukraińskiej dramaturgii publikowanej na łamach miesięcznika „Dialog” i gościnnie wykładał w Instytucie Teatralnym charkowskiego Konserwatorium.
Film i telewizja
Na małym ekranie zadebiutował rolami Sierżanta i Człowieka Wojny w „Matce Courage i jej dzieciach” Brechta (1983, Teatr Telewizji), a debiutem filmowym była rola Feliksa Kroguleckiego w „Republice nadziei” (1986) w reżyserii Zbigniewa Kuźmińskiego. Na dużym ekranie pojawiał się najczęściej w rolach drugoplanowych, między innymi w „Koledze Pana Boga” (1986), „Powrocie do Polski” (1988), „Gdańsku 39” (1989), „Kanclerzu” (1989), „Poznaniu 56” (1996) oraz w „Teczce” (2007). Najszerszą rozpoznawalność przyniosła mu rola atamana koszowego w „Ogniem i mieczem” Jerzego Hoffmana (1999, także w wersji serialowej z 2000 roku). Występował też w licznych produkcjach telewizyjnych: jako porucznik Lenart w „Pograniczu w ogniu” (1988–1991), profesor Zbigniew Szawdzianiec w „Dużej przerwie” (2000–2001) oraz kapitan Thomas Gregg w „Tajemnicy twierdzy szyfrów” (2007), a także gościnnie w „Ojcu Mateuszu”, „M jak miłość” i „Plebanii”.
Zmarł 11 czerwca 2021 roku w Poznaniu, w wieku 65 lat. Został pochowany na Cmentarzu Parafii Matki Bożej Pocieszenia w Poznaniu.
Kalendarium kariery
- 1955Urodzony 9 października w Grajewie.
- 1978Dyplom Wydziału Aktorskiego PWSFTviT im. L. Schillera w Łodzi.
- 1977Debiut teatralny w Teatrze im. C.K. Norwida w Jeleniej Górze.
- 1980Studia w Goodman School of Drama na DePaul University w USA.
- 1983Dołącza do Teatru Polskiego w Poznaniu. Debiut telewizyjny w „Matce Courage i jej dzieciach”.
- 1986Debiut filmowy w „Republice nadziei” Zbigniewa Kuźmińskiego.
- 1987Wyróżnienie za role w „Dziadach” na Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu.
- 1990Reżyserski debiut – „Traktat moralny” Czesława Miłosza w Teatrze Polskim w Poznaniu.
- 1991Dyrektor Polskiego Instytutu Sztuki Teatralnej w Nowym Jorku (do 1993).
- 1998Zastępca dyrektora Teatru Polskiego w Poznaniu (do 2000, w 2000 p.o. dyrektora naczelnego).
- 1999Rola atamana koszowego w „Ogniem i mieczem” Jerzego Hoffmana.
- 2007Rola Włodzimierza Ostrowskiego w filmie „Teczka”.
- 2009Dołącza do Teatru Nowego im. K. Dejmka w Łodzi (do 2012).
- 2012Zostaje reżyserem-gościem Narodowego Teatru Dramatycznego w Charkowie. Odznaka „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.
- 2014Reżyseria „Antygony w Nowym Jorku” Janusza Głowackiego w Charkowie.
- 2016Nagroda im. Stanisława Ignacego Witkiewicza za popularyzację polskiego teatru na świecie.
- 2017Reżyseria „Kartoteki” Różewicza w Charkowie. Srebrny Medal Gloria Artis.
- 2021Umiera 11 czerwca w Poznaniu, w wieku 65 lat.
Najważniejsze role i inscenizacje teatralne
| Rok | Rola | Spektakl / autor | Teatr |
|---|---|---|---|
| 1977 | Lentullus | „Androkles i lew”, G.B. Shaw (reż. H. Tomaszewski) | Teatr im. C.K. Norwida, Jelenia Góra |
| 1978 | Mandelbaum | „Nadobnisie i koczkodany”, S.I. Witkiewicz (reż. K. Lupa) | Teatr im. C.K. Norwida, Jelenia Góra |
| 1983 | Titorelli | „Proces”, F. Kafka (reż. Lech Raczak) | Teatr Polski w Poznaniu |
| 1987 | Wysocki, Tomasz Zan, Kruk, Justyn Pol | „Dziady”, A. Mickiewicz (reż. G. Mrówczyński) | Teatr Polski w Poznaniu |
| 1990 | reżyseria i adaptacja | „Traktat moralny”, Cz. Miłosz | Teatr Polski w Poznaniu |
| 2003 | Berlioz i inne role | „Mistrz i Małgorzata”, M. Bułhakow | Teatr Nowy w Łodzi |
| 2010 | Gottlieb Biedermann | „Biedermann i podpalacze”, M. Frisch (reż. K. Babicki) | Teatr Nowy w Łodzi |
| 2014 | reżyseria | „Antygona w Nowym Jorku”, J. Głowacki | Narodowy Teatr Dramatyczny, Charków |
| 2017 | reżyseria | „Kartoteka”, T. Różewicz | Narodowy Teatr Dramatyczny, Charków |
Filmografia – wybór
| Rok | Tytuł | Rola | Reżyseria |
|---|---|---|---|
| 1986 | Republika nadziei | Feliks Krogulecki (debiut) | Zbigniew Kuźmiński |
| 1986 | Kolega Pana Boga | – | Wojciech Brzozowicz |
| 1988 | Powrót do Polski | Roman Wilkanowicz | Paweł Pitera |
| 1988–1991 | Pogranicze w ogniu | porucznik Lenart | Andrzej Konic |
| 1989 | Gdańsk 39 | Stanisław Poszwa | Zbigniew Kuźmiński |
| 1989 | Kanclerz | Wacław Urowiecki | Ryszard Ber |
| 1996 | Poznań 56 | chirurg | Filip Bajon |
| 1999 | Ogniem i mieczem | ataman koszowy | Jerzy Hoffman |
| 2000–2001 | Duża przerwa | prof. Zbigniew Szawdzianiec „Alchemik” | serial telewizyjny |
| 2001–2003 | Zrozumieć świat | Marek Leśny | Ewa Juchniewicz |
| 2003 | Plebania | mąż Konstancji | serial telewizyjny |
| 2005 | Pensjonat pod Różą | Julian Gentowski | Maciej Wojtyszko |
| 2006 | Fala zbrodni | Zygmunt Rokicki | Filip Zylber |
| 2007 | Teczka | Włodzimierz Ostrowski | Jakub Kossakowski |
| 2007 | Tajemnica twierdzy szyfrów | kpt. Thomas Gregg | serial telewizyjny |
| 2009 | Ojciec Mateusz | rektor uczelni | Maciej Dejczer |
| 2010 | Samo życie | Stanisław Wiśniewski | Teresa Kotlarczyk |
| 2013 | M jak miłość | lekarz (odc. 1000) | Roland Rowiński |
| 2013 | Pierwsza miłość | mł. insp. Bogusław Oleszkiewicz | serial telewizyjny |
Nagrody i odznaczenia
Odznaczenia
- Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2012)
- Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” (2017)
Nagrody artystyczne
- Wyróżnienie za role w „Dziadach”, Festiwal Teatrów Polski Północnej w Toruniu (1987)
- Nagroda Krytyków miesięcznika „Nurt” (1988)
- Grand Prix za „Ewangelistę – Bob Dylan Story”, Rzeszowskie Spotkania Teatralne (1995)
- Nagroda Krytyków Dziennika Poznańskiego (1996)
- Nagroda Krytyki Ukraińskiej (2015)
- Nagroda im. Stanisława Ignacego Witkiewicza, Sekcja Krytyków Teatralnych PO ITI (2016)
- Nagroda im. Łukasza Horowskiego, Festiwal „Ukraińska Wiosna” (2019)
Ciekawostki o Andrzeju Szczytce
- Był dyrektorem Polskiego Instytutu Sztuki Teatralnej w Nowym Jorku (1991–1993), którego zadaniem było udokumentowanie historii teatru polskiego w USA.
- Przez pięć lat (2012–2017) był reżyserem-gościem Narodowego Teatru Dramatycznego im. Tarasa Szewczenki w Charkowie na Ukrainie.
- Wystawił „Antygonę w Nowym Jorku” Janusza Głowackiego zarówno w Charkowie (2014), jak i w Teatrze Nowym w Łodzi (2017).
- Zajmował się przekładem polskiej i ukraińskiej dramaturgii publikowanej na łamach miesięcznika „Dialog”.
- Gościnnie wykładał w Instytucie Teatralnym charkowskiego Konserwatorium.
- Zagrał atamana koszowego w „Ogniem i mieczem” Jerzego Hoffmana (1999) zarówno w wersji kinowej, jak i serialowej.
- Studiował aktorstwo także w Stanach Zjednoczonych, w Goodman School of Drama na DePaul University (1980).
- Był asystentem reżysera Jerzego Kreczmara w Teatrze Polskim w Poznaniu.
Andrzej Szczytko – pytania i odpowiedzi
Kiedy zmarł Andrzej Szczytko?
Zmarł 11 czerwca 2021 roku w Poznaniu, w wieku 65 lat. Został pochowany na Cmentarzu Parafii Matki Bożej Pocieszenia w Poznaniu.
Gdzie zadebiutował Andrzej Szczytko?
Zadebiutował 18 listopada 1977 roku w Teatrze im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze rolą Lentullusa w „Androklesie i lwie” George'a Bernarda Shawa, w reżyserii Henryka Tomaszewskiego.
W jakich teatrach pracował na etacie?
Był aktorem teatrów w Jeleniej Górze, Białymstoku, Szczecinie (dwóch scen) oraz Teatru Polskiego w Poznaniu (dwukrotnie), Lubuskiego Teatru w Zielonej Górze i Teatru Nowego w Łodzi.
Jakie funkcje kierownicze pełnił?
Był dyrektorem Polskiego Instytutu Sztuki Teatralnej w Nowym Jorku (1991–1993) oraz zastępcą dyrektora (1998–2000) i p.o. dyrektora naczelnego (2000) Teatru Polskiego w Poznaniu.
Z jakich ról filmowych jest znany?
Zagrał atamana koszowego w „Ogniem i mieczem” Jerzego Hoffmana (1999), Feliksa Kroguleckiego w „Republice nadziei” (1986) oraz Włodzimierza Ostrowskiego w „Teczce” (2007).
Czy Andrzej Szczytko był też reżyserem?
Tak. Reżyserował między innymi w Teatrze Polskim w Poznaniu, a w latach 2012–2017 był reżyserem-gościem Narodowego Teatru Dramatycznego im. Tarasa Szewczenki w Charkowie na Ukrainie.
Jakie nagrody otrzymał?
Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” (2017), Odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2012) oraz Nagrodę Krytyki Ukraińskiej (2015) za pracę w Charkowie.
Zobacz także
Źródła
- Andrzej Szczytko – Wikipedia
pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Szczytko - Andrzej Szczytko – Wikidata
wikidata.org/wiki/Q503434 - Andrzej Szczytko – FilmPolski.pl
filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=1110823 - Andrzej Szczytko – Filmweb
filmweb.pl/person/Andrzej+Szczytko-67419 - Andrzej Szczytko – FDB.pl
fdb.pl/osoba/144305-andrzej-szczytko - Zdjęcie: Arystofanes, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0
commons.wikimedia.org/wiki/File:Tts_Andrzej_Szczytko.jpg
creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.pl