Biografia Emiliana Kamińskiego
Edukacja i debiut
Emilian Kazimierz Kamiński urodził się 10 lipca 1952 roku w Warszawie. Był absolwentem Technikum Ekonomicznego nr 8 w Warszawie, a następnie Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej, którą ukończył w 1975 roku. Zadebiutował w tym samym roku w pierwszym spektaklu Teatru na Woli – „Pierwszym dniu wolności” Leona Kruczkowskiego w reżyserii Tadeusza Łomnickiego. Na dużym ekranie zadebiutował w 1977 roku rolą „Jura” w filmie Jana Łomnickiego „Akcja pod Arsenałem”, jako jeden z młodych żołnierzy Szarych Szeregów.
Teatr Narodowy, stan wojenny i Teatr Ateneum
W latach 1977–1983 był aktorem Teatru Narodowego, gdzie grał w przedstawieniach reżyserowanych przez Adama Hanuszkiewicza, m.in. „Mąż i żona” Fredry (1977), „Sen srebrny Salomei” Słowackiego (1977–1978), „Dziady” Mickiewicza (1978–1979) i „Bracia Karamazow” Dostojewskiego (1979–1980). W latach 1980–1981 należał do NSZZ „Solidarność”, pełniąc funkcję wiceprzewodniczącego komisji zakładowej w Teatrze Narodowym.
W stanie wojennym był jednym ze współtwórców i wykonawców Teatru Domowego – nielegalnych przedstawień granych w prywatnych mieszkaniach jako forma sprzeciwu środowiska aktorskiego wobec reżimu. Pierwszy spektakl, „Przywracanie porządku” o więźniach stanu wojennego, odbył się 1 listopada 1982 roku w mieszkaniu Ewy Dałkowskiej przed około 40 widzami; przedstawienie powtórzono później jeszcze około stu razy. W tamtym czasie prowadził też firmę budowlaną.
W latach 1983–2000 związał się z Teatrem Ateneum, gdzie zadebiutował jako reżyser spektaklem „Słodkie Miasto” (1983) i był współtwórcą, wraz z Wojciechem Młynarskim, spektaklu „Brel” (1985). Występował też w inscenizacjach Adama Hanuszkiewicza: „Cyd” (1985) oraz „Maria i Woyzeck” według Georga Büchnera (1985–1986). Popularność przyniosła mu rola Jerzego, malarza pełnego fantazji, w ekranizacji „Szaleństw panny Ewy” Kornela Makuszyńskiego (1984).
Grał gościnnie w warszawskich teatrach Komedia (1989, 2002) i Rozmaitości (1990). W Teatrze Powszechnym im. Zygmunta Hübnera odniósł sukces jako Janosik-Swój w „Na szkle malowane” Ernesta Brylla (1993) w reżyserii Krystyny Jandy, a w 1996 roku zagrał w swojej autorskiej sztuce „Romans” w reżyserii Roberta Glińskiego. W 1993 roku na Festiwalu Teatrów Jednego Aktora w Toruniu otrzymał nagrodę jury i nagrodę publiczności za monodram „Kontrabasista” według Patricka Süskinda. Grał także w Teatrze Muzycznym „Roma” (1999) i jako pan Capuleti w musicalu Janusza Józefowicza „Romeo i Julia” w Studio Buffo (2004). W 1997 roku powrócił na stałe do Teatru Narodowego.
Teatr Kamienica
W 2002 roku założył Fundację Wspierania Twórczych Inicjatyw Teatralnych „Atut”. Poszukiwania odpowiedniego miejsca na własną scenę rozpoczął w 2000 roku, a przez kolejnych pięć lat zbierał fundusze i materiały potrzebne do realizacji inwestycji, biorąc czynny udział w pracach budowlanych. 27 marca 2009 roku, w Międzynarodowy Dzień Teatru i w setną rocznicę wybudowania kamienicy, uroczyście otworzył Teatr Kamienica w Warszawie. Nad wykończeniem wnętrza pracowały jego żona Justyna Sieńczyłło oraz Jolanta Pachowska. Teatrem kierował aż do śmierci w 2022 roku.
Film i telewizja
Na ekranie grał regularnie od lat 70. Szerszej publiczności zapamiętał się jako prokurator-adwokat Jan Grzegorczyk w serialu „Bulionerzy” (2004–2006) oraz jako Wojciech Marszałek, ojciec Madzi, w serialu „M jak miłość”, w którym grał niemal dwie dekady, od 2004 do 2023 roku. Zagrał burmistrza Jerzego Bociana w filmach Jacka Bromskiego „U Pana Boga w ogródku” (2007) i „U Pana Boga za miedzą” (2009). Wystąpił także jako gubernator Piotr Orżewski w „Młodym Piłsudskim” (2019).
Ostatnią rolą aktora był ponownie burmistrz Jerzy Bocian, w czwartej części serii – „U Pana Boga w Królowym Moście” w reżyserii Jacka Bromskiego. Kamiński zdążył nagrać większość swoich scen, jednak z powodu nagłej śmierci części z nich nie udało się zrealizować, co zmusiło ekipę do zmiany scenariusza; zdjęcia dokończono w styczniu 2023 roku, a premiera filmu odbyła się w 2024 roku, już po jego śmierci.
Był też jednym z bardziej rozpoznawalnych polskich głosów dubbingowych – użyczał głosu m.in. Pumbie w „Królu Lwie” i jego kontynuacjach, krabowi Sebastianowi w „Małej Syrence” oraz Hammowi w całej serii „Toy Story”, od pierwszej części (1995) po czwartą (2019).
Kalendarium kariery
- 1952Urodzony 10 lipca w Warszawie.
- 1975Dyplom PWST. Debiut sceniczny w „Pierwszym dniu wolności” w Teatrze na Woli.
- 1977Debiut filmowy w „Akcji pod Arsenałem”. Dołącza do Teatru Narodowego.
- 1980Wiceprzewodniczący komisji zakładowej NSZZ „Solidarność” w Teatrze Narodowym.
- 1982Współtworzy podziemny Teatr Domowy; premiera „Przywracania porządku”.
- 1983Debiut reżyserski w Teatrze Ateneum, gdzie pozostaje do 2000 roku.
- 1984Popularność dzięki roli Jerzego w „Szaleństwach panny Ewy”.
- 1993Janosik-Swój w „Na szkle malowane”. Nagrody w Toruniu za monodram „Kontrabasista”.
- 1997Powrót na stałe do Teatru Narodowego.
- 2002Zakłada Fundację „Atut”.
- 2004Pan Capuleti w „Romeo i Julii” w Studio Buffo. Zaczyna grać w „M jak miłość”.
- 2007Srebrny Medal Gloria Artis. Jerzy Bocian w „U Pana Boga w ogródku”.
- 200927 marca otwiera własną scenę – Teatr Kamienica w Warszawie.
- 2014Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.
- 2019Krzyż Wolności i Solidarności. Rola w „Młodym Piłsudskim”.
- 2022Złoty Medal Gloria Artis. Umiera 26 grudnia w Józefowie.
- 2023Pogrzeb państwowy na Powązkach Wojskowych. Pośmiertnie Krzyż Komandorski z Gwiazdą OOP.
- 2024Premiera „U Pana Boga w Królowym Moście”, ostatniej roli aktora. Odsłonięcie muralu w Warszawie.
Najważniejsze role teatralne
| Rok | Rola | Spektakl / autor | Teatr |
|---|---|---|---|
| 1977 | rola w zespole | „Mąż i żona”, A. Fredro, reż. A. Hanuszkiewicz | Teatr Narodowy, Warszawa |
| 1977–1978 | rola w zespole | „Sen srebrny Salomei”, J. Słowacki, reż. A. Hanuszkiewicz | Teatr Narodowy, Warszawa |
| 1978–1979 | rola w zespole | „Dziady”, A. Mickiewicz, reż. A. Hanuszkiewicz | Teatr Narodowy, Warszawa |
| 1979–1980 | rola w zespole | „Bracia Karamazow”, F. Dostojewski, reż. A. Hanuszkiewicz | Teatr Narodowy, Warszawa |
| 1985 | rola w zespole | „Cyd”, Corneille/Morsztyn, reż. A. Hanuszkiewicz | Teatr Ateneum, Warszawa |
| 1985–1986 | rola w zespole | „Maria i Woyzeck” wg G. Büchnera, reż. A. Hanuszkiewicz | Teatr Ateneum, Warszawa |
| 1993 | Kontrabasista (tyt., monodram) | „Kontrabasista” wg P. Süskinda | Festiwal Teatrów Jednego Aktora, Toruń |
| 1993 | Janosik-Swój | „Na szkle malowane”, E. Bryll, reż. K. Janda | Teatr Powszechny im. Hübnera, Warszawa |
| 1996 | rola autorska | „Romans” (sztuka własna), reż. R. Gliński | Teatr Powszechny im. Hübnera, Warszawa |
| 2004 | pan Capuleti | „Romeo i Julia” (musical), reż. J. Józefowicz | Studio Buffo, Warszawa |
Filmografia – wybór
| Rok | Tytuł | Rola | Reżyseria |
|---|---|---|---|
| 1977 | Akcja pod Arsenałem | „Jur” (debiut filmowy) | Jan Łomnicki |
| 1980 | Tango ptaka | Robert | Andrzej Jurga |
| 1984 | Szaleństwa panny Ewy | Jerzy Zawidzki | Kazimierz Tarnas |
| 1999 | Klan (serial) | Tomasz Jakubowski | – |
| 2002 | Kariera Nikosia Dyzmy | przewodniczący Trędowaty | Jacek Bromski |
| 2004–2006 | Bulionerzy (serial) | prokurator-adwokat Jan Grzegorczyk | – |
| 2004–2023 | M jak miłość (serial) | Wojciech Marszałek | – |
| 2007 | U Pana Boga w ogródku | Jerzy Bocian | Jacek Bromski |
| 2009 | U Pana Boga za miedzą | Jerzy Bocian | Jacek Bromski |
| 2019 | Młody Piłsudski | gubernator Piotr Orżewski | Jarosław Marszewski |
| 2024 | U Pana Boga w Królowym Moście | burmistrz Jerzy Bocian (ostatnia rola) | Jacek Bromski |
Nagrody i odznaczenia
Odznaczenia państwowe
- Złoty Krzyż Zasługi (2005)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2007)
- Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” (2007)
- Medal Świętego Brata Alberta (2012)
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2014)
- Medal Pamiątkowy „Pro Masovia” (2014)
- Krzyż Wolności i Solidarności (2019)
- Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2019)
- Złoty Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” (2022)
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2022, pośmiertnie)
Nagrody artystyczne
- Nagroda jury i nagroda publiczności na XXVII Festiwalu Teatrów Jednego Aktora w Toruniu za „Kontrabasistę” (1993)
- Wyróżnienie na II Krajowym Festiwalu Teatru PR i TV „Dwa Teatry” w Sopocie za słuchowisko „Romans” (2002)
- II miejsce w plebiscycie publiczności XLIII Rzeszowskich Spotkań Teatralnych za rolę Kempa w „Czuwaniu” (2004)
Życie prywatne i rodzina
Emilian Kamiński był starszym bratem aktorki Doroty Kamińskiej. Ze związku z Izabellą Jarską miał córkę Natalię. Z żoną Justyną Sieńczyłło miał dwóch synów: Kajetana i Cypriana. Mieszkali w Józefowie pod Warszawą, gdzie 26 grudnia 2022 roku zmarł po długiej i ciężkiej chorobie, w otoczeniu rodziny. 4 stycznia 2023 roku, po mszy świętej w kościele św. Karola Boromeusza, został pochowany w Alei Zasłużonych Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie; uroczystość miała charakter państwowy.
Ciekawostki o Emilianie Kamińskim
- Jest polskim głosem Pumby w „Królu Lwie” i jego kontynuacjach oraz Hamma w całej serii „Toy Story” (1995–2019).
- W stanie wojennym współtworzył podziemny Teatr Domowy – nielegalne przedstawienia grane w prywatnych mieszkaniach, w tym pamflet na gen. Wojciecha Jaruzelskiego pt. „Bluzg”.
- Teatr Kamienica, który otworzył w 2009 roku, powstawał niemal dekadę – od poszukiwania miejsca po prace budowlane, w których brał czynny udział osobiście.
- Przez blisko dwie dekady, od 2004 do 2023 roku, grał Wojciecha Marszałka w serialu „M jak miłość”.
- Jego ostatnia rola – burmistrz Jerzy Bocian w „U Pana Boga w Królowym Moście” – trafiła na ekrany w 2024 roku, już po jego śmierci; część scenariusza trzeba było zmienić, bo aktor nie zdążył nagrać wszystkich swoich scen.
- Jego pogrzeb w styczniu 2023 roku miał charakter państwowy, a Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski otrzymał pośmiertnie.
- W grudniu 2024 roku odsłonięto poświęcony mu mural w Warszawie, niedaleko założonego przez niego Teatru Kamienica.
Emilian Kamiński – pytania i odpowiedzi
Kiedy zmarł Emilian Kamiński?
Zmarł 26 grudnia 2022 roku w Józefowie pod Warszawą, po długiej i ciężkiej chorobie, w otoczeniu rodziny. Miał 70 lat. Został pochowany 4 stycznia 2023 roku w Alei Zasłużonych Cmentarza Wojskowego na Powązkach, w uroczystości o charakterze państwowym.
Ile lat miał Emilian Kamiński w chwili śmierci?
Urodził się 10 lipca 1952 roku w Warszawie, a zmarł 26 grudnia 2022 roku, mając 70 lat.
Jaki teatr założył Emilian Kamiński?
W 2009 roku, po dekadzie starań, otworzył prywatną scenę Teatr Kamienica w Warszawie. Wcześniej, w 2002 roku, założył Fundację Wspierania Twórczych Inicjatyw Teatralnych „Atut”, która działa przy tym teatrze.
Czym był Teatr Domowy, który współtworzył Emilian Kamiński?
W stanie wojennym Kamiński był jednym ze współtwórców i wykonawców Teatru Domowego – nielegalnych przedstawień granych w prywatnych mieszkaniach jako forma sprzeciwu środowiska aktorskiego wobec komunistycznego reżimu. Spektakl „Przywracanie porządku” o więźniach stanu wojennego, wystawiony po raz pierwszy 1 listopada 1982 roku w mieszkaniu Ewy Dałkowskiej, powtórzono około stu razy.
Jaka była ostatnia rola Emiliana Kamińskiego?
Ostatnią rolą aktora był burmistrz Jerzy Bocian w filmie „U Pana Boga w Królowym Moście” Jacka Bromskiego, czwartej części serii rozpoczętej „U Pana Boga za miedzą”. Kamiński zdążył nagrać większość swoich scen, ale z powodu nagłej śmierci części nie udało się zrealizować, co zmusiło ekipę do zmiany scenariusza. Film miał premierę w 2024 roku, już po jego śmierci.
Jakim postaciom Emilian Kamiński użyczał głosu w dubbingu?
Był polskim głosem Pumby w „Królu Lwie” i jego kontynuacjach, Hamma w serii „Toy Story” oraz kraba Sebastiana w „Małej Syrence”.
Kim była rodzina Emiliana Kamińskiego?
Był starszym bratem aktorki Doroty Kamińskiej. Ze związku z Izabellą Jarską miał córkę Natalię, a z żoną Justyną Sieńczyłło – dwóch synów: Kajetana i Cypriana.
Zobacz także
Źródła
- Emilian Kamiński – Wikipedia
pl.wikipedia.org/wiki/Emilian_Kamiński - Emilian Kamiński – Wikidata
wikidata.org/wiki/Q11696866 - U Pana Boga w Królowym Moście – Wikipedia
pl.wikipedia.org/wiki/U_Pana_Boga_w_Królowym_Moście - Emilian Kamiński – FilmPolski.pl
filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=112566 - Emilian Kamiński – Filmweb
filmweb.pl/person/Emilian+Kamiński-43350 - Emilian Kamiński – FDB.pl
fdb.pl/osoba/14747-emilian-kaminski - Zdjęcie: Paweł Matyka, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0
commons.wikimedia.org/wiki/File:Emilian_Kamiński_(03868).jpg
creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl