Biografia Gustawa Lutkiewicza
Dzieciństwo i edukacja
Gustaw Lutkiewicz urodził się 29 czerwca 1924 roku w Kownie, w polskiej rodzinie. Jeszcze w okresie międzywojennym rodzina przeniosła się do Wiłkomierza, gdzie ojciec Witold został sekretarzem polskiego gimnazjum. Do jego zamknięcia w 1940 roku Gustaw uczęszczał do tej szkoły, następnie przeniósł się do gimnazjum litewskiego, skąd został wyrzucony w 1941 roku. Podjął wówczas pracę w fabryce kafli jako pomocnik kierowcy. W 1945 roku rodzina przeprowadziła się do Suwałk.
Po wojnie zdał uproszczony egzamin maturalny i przez rok studiował prawo na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, dorabiając jako statysta w tamtejszym teatrze – to wtedy zdecydował się zostać aktorem. Przeniósł się do Łodzi, gdzie w 1949 roku ukończył Wydział Aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie (wówczas z siedzibą w Łodzi).
Kariera teatralna: 42 lata w Teatrze Powszechnym
Występował na deskach Teatru Nowego w Łodzi (1949–1960) i Teatru 7.15 (1960–1961), a następnie na scenach warszawskich: Teatru Dramatycznego (1961–1963), Teatru Powszechnego (1963–1969), Teatru Narodowego (1969–1974) oraz ponownie Teatru Powszechnego im. Zygmunta Hübnera (1974–2010) – łącznie 42 lata na tej ostatniej scenie, w dwóch okresach. Za rolę Osipa w „Płatonowie” Antona Czechowa w Teatrze Dramatycznym otrzymał w 1962 roku wyróżnienie na II Ogólnopolskim Festiwalu Sztuk Rosyjskich i Radzieckich w Katowicach, a za rolę Nosa w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego – wyróżnienie na IV Kaliskich Spotkaniach Teatralnych (1964). Bardzo często występował również w Teatrze Telewizji, gdzie w ciągu kilku dekad zagrał w 67 spektaklach, między innymi w „Panu Tadeuszu”, „Zbrodni i karze”, „Hamlecie” (reż. Jan Englert, 1985) i „Ślubach panieńskich” (reż. Krystyna Janda, 2003).
Kariera filmowa i telewizyjna
Na ekranie zadebiutował w 1953 roku rolą Feliksa Dzierżyńskiego w filmie „Chleb”. Obsadzany był przede wszystkim w rolach drugoplanowych i charakterystycznych, które zawdzięcza rozpoznawalności w kilku pokoleniach widzów – jako wachmistrz Zydor Luśnia w „Panu Wołodyjowskim” Jerzego Hoffmana (1969), Baścik w „Nocach i dniach” Jerzego Antczaka (1975), Otto von Bismarck w „Najdłuższej wojnie nowoczesnej Europy” (1981), prezes spółdzielni mieszkaniowej w „Alternatywach 4” Stanisława Barei (1983) oraz dyrektor Instytutu Literackiego „Opoka” Samelko w „Zmiennikach” (1986). Zagrał też Barabasza w „Ogniem i mieczem” Jerzego Hoffmana (1999), a jego ostatnią dużą rolą serialową był Zygmunt Karabasz w „Złotopolskich” (2000–2005).
Był również cenionym odtwórcą ballad Bułata Okudżawy, w tym słynnej „Modlitwy” z lat 60. Chętnie występował w słuchowiskach radiowych – za tę formę twórczości, w tym za kreację postaci Polikarpa Lepieszki w powieści radiowej „W Jezioranach” i wieloletnią współpracę z Polskim Radiem, otrzymał w 1994 roku „Złoty Mikrofon” (za rok 1993).
Ostatnie lata
W 2006 roku wycofał się z pracy w filmie, ale do 2009 roku nadal grał w słuchowisku „W Jezioranach”. 31 sierpnia 2010 roku, mając 86 lat, wycofał się z życia artystycznego całkowicie, z powodu postępującej utraty wzroku. Zmarł 24 lutego 2017 roku w Domu Aktora w Skolimowie, w wieku 92 lat. Został pochowany 7 marca 2017 roku w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Kalendarium kariery
- 1924Urodzony 29 czerwca w Kownie.
- 1945Rodzina przeprowadza się do Suwałk po zakończeniu wojny.
- 1949Dyplom PWST w Warszawie (z siedzibą w Łodzi). Angaż w Teatrze Nowym w Łodzi.
- 1950Żeni się z aktorką Wiesławą Mazurkiewicz.
- 1953Debiut filmowy w „Chlebie” jako Feliks Dzierżyński.
- 1960Przenosi się do Teatru 7.15 (do 1961).
- 1962Wyróżnienie za rolę Osipa w „Płatonowie” na festiwalu w Katowicach.
- 1963Angaż w Teatrze Powszechnym w Warszawie (do 1969).
- 1964Wyróżnienie za rolę Nosa w „Weselu” na Kaliskich Spotkaniach Teatralnych.
- 1969Przenosi się do Teatru Narodowego (do 1974). Rola w „Panu Wołodyjowskim”.
- 1970Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.
- 1974Powrót do Teatru Powszechnego im. Zygmunta Hübnera – zostanie tam do 2010 roku.
- 1983Rola w serialu „Alternatywy 4” Stanisława Barei.
- 1985Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. Rola w Teatrze Telewizji „Hamlet” (reż. Jan Englert).
- 1993Złoty Mikrofon za rolę w słuchowisku „W Jezioranach”.
- 1999Rola Barabasza w „Ogniem i mieczem” Jerzego Hoffmana.
- 2006Wycofuje się z pracy w filmie.
- 201031 sierpnia kończy działalność artystyczną z powodu utraty wzroku.
- 2017Umiera 24 lutego w Warszawie; pochowany na Powązkach Wojskowych.
Najważniejsze role teatralne
| Rok | Rola | Spektakl / autor | Teatr |
|---|---|---|---|
| 1962 | Osip | „Płatonow”, A. Czechow | Teatr Dramatyczny w Warszawie |
| 1964 | Nos | „Wesele”, S. Wyspiański | Teatr Powszechny w Warszawie |
| 1966 | rola w spektaklu | „Pan Tadeusz”, A. Mickiewicz, reż. Adam Hanuszkiewicz | Teatr Telewizji |
| 1967 | rola w spektaklu | „Zbrodnia i kara”, F. Dostojewski, reż. Adam Hanuszkiewicz | Teatr Telewizji |
| 1979 | rola w spektaklu | „Czarownice z Salem”, A. Miller, reż. Zygmunt Hübner | Teatr Telewizji |
| 1985 | rola w spektaklu | „Hamlet”, W. Szekspir, reż. Jan Englert | Teatr Telewizji |
| 1993 | rola w spektaklu | „Amadeusz”, P. Shaffer, reż. Maciej Wojtyszko | Teatr Telewizji |
| 2003 | rola w spektaklu | „Śluby panieńskie”, A. Fredro, reż. Krystyna Janda | Teatr Telewizji |
Filmografia – wybór
| Rok | Tytuł | Rola | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 1953 | Chleb | Feliks Dzierżyński (debiut) | – |
| 1956 | Żołnierz zwycięstwa | członek bandy | reż. Wanda Jakubowska |
| 1964 | Rękopis znaleziony w Saragossie | kapitan czytający rękopis | reż. Wojciech Jerzy Has |
| 1968 | Stawka większa niż życie (serial) | hauptsturmführer Lohse | odc. 6, 13 |
| 1969 | Pan Wołodyjowski | wachmistrz Zydor Luśnia | reż. Jerzy Hoffman |
| 1974 | Ile jest życia (serial) | leśniczy Stefan Cudo | – |
| 1975 | Noce i dnie | Baścik | reż. Jerzy Antczak |
| 1977 | Lalka (serial) | Raczek | – |
| 1980 | Polonia Restituta | Aleksandr Izwolski | – |
| 1981 | Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy (serial) | Otto von Bismarck | odc. 6, 7, 9 |
| 1983 | Alternatywy 4 (serial) | prezes spółdzielni mieszkaniowej | reż. Stanisław Bareja |
| 1986 | Zmiennicy (serial) | Samelko, dyrektor Instytutu „Opoka” | odc. 10, 11 |
| 1988 | Zakole | Tomasz Świderski | u boku żony, Wiesławy Mazurkiewicz |
| 1988–1990 | W labiryncie (serial) | Henryk Ostoja-Ostojałowski | – |
| 1993–1994 | Zespół adwokacki (serial) | mecenas Witold Janicki | – |
| 1999 | Ogniem i mieczem | Barabasz | reż. Jerzy Hoffman |
| 2000–2005 | Złotopolscy (serial) | Zygmunt Karabasz | ostatnia duża rola |
Nagrody i odznaczenia
Odznaczenia państwowe
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1985)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1970)
- Złoty Krzyż Zasługi (1955)
- Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2012)
Nagrody artystyczne
- Wyróżnienie na II Ogólnopolskim Festiwalu Sztuk Rosyjskich i Radzieckich w Katowicach za rolę Osipa w „Płatonowie” (1962)
- Wyróżnienie na IV Kaliskich Spotkaniach Teatralnych za rolę Nosa w „Weselu” (1964)
- Złoty Mikrofon za wieloletnią współpracę z Polskim Radiem i kreację Polikarpa Lepieszki w „W Jezioranach” (1993)
Życie prywatne i rodzina
Od 1950 roku Gustaw Lutkiewicz był żonaty z aktorką Wiesławą Mazurkiewicz – w filmie „Zakole” (1988) oboje zagrali razem małżeństwo. Mieli córkę Katarzynę (1961–2021).
Ciekawostki o Gustawie Lutkiewiczu
- W swoim debiucie filmowym „Chleb” (1953) zagrał Feliksa Dzierżyńskiego.
- Był cenionym odtwórcą ballad Bułata Okudżawy, w tym słynnej „Modlitwy” z lat 60.
- Za rolę Polikarpa Lepieszki w radiowej powieści „W Jezioranach” i wieloletnią współpracę z Polskim Radiem otrzymał w 1994 roku Złoty Mikrofon.
- W filmie „Zakole” (1988) zagrał małżeństwo razem ze swoją żoną, aktorką Wiesławą Mazurkiewicz.
- Wystąpił w 67 spektaklach Teatru Telewizji na przestrzeni czterech dekad.
- Karierę teatralną zakończył w wieku 86 lat, 31 sierpnia 2010 roku, z powodu postępującej utraty wzroku.
- Ostatnią dużą rolę serialową zagrał w „Złotopolskich” (2000–2005) jako Zygmunt Karabasz.
- Mimo wycofania się z filmu w 2006 roku, do 2009 roku nadal grał w słuchowisku radiowym „W Jezioranach”.
Gustaw Lutkiewicz – pytania i odpowiedzi
Ile lat miał Gustaw Lutkiewicz?
Urodził się 29 czerwca 1924 roku w Kownie, a zmarł 24 lutego 2017 roku w Warszawie w wieku 92 lat.
Z jakiej roli najbardziej znany jest Gustaw Lutkiewicz?
Grał głównie role drugoplanowe i charakterystyczne w kilkudziesięciu filmach i serialach, między innymi w „Panu Wołodyjowskim”, „Zmiennikach”, „Alternatywach 4”, „Ogniem i mieczem” oraz „Złotopolskich”. Był też cenionym wykonawcą ballad Bułata Okudżawy i wieloletnim aktorem słuchowiska radiowego „W Jezioranach”.
W jakich teatrach grał Gustaw Lutkiewicz?
W Teatrze Nowym w Łodzi i Teatrze 7.15, a w Warszawie w Teatrze Dramatycznym, Teatrze Narodowym i przez łącznie 42 lata, w dwóch okresach, w Teatrze Powszechnym im. Zygmunta Hübnera.
Dlaczego Gustaw Lutkiewicz zakończył karierę aktorską?
Z powodu postępującej utraty wzroku wycofał się z pracy w filmie w 2006 roku, a 31 sierpnia 2010 roku całkowicie zakończył działalność artystyczną.
Jaką nagrodę radiową otrzymał Gustaw Lutkiewicz?
W 1994 roku, za rok 1993, otrzymał Złoty Mikrofon za wieloletnią współpracę z Polskim Radiem oraz za kreację postaci Polikarpa Lepieszki w powieści radiowej „W Jezioranach”.
Gdzie zmarł Gustaw Lutkiewicz?
W Domu Aktora w Skolimowie, 24 lutego 2017 roku. Został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Zobacz także
- Lista polskich aktorów
- Tadeusz Pluciński
- Piotr Fronczewski
- Marian Opania
- Teatry w Warszawie
- Teatry w Polsce
Źródła
- Gustaw Lutkiewicz – Wikipedia
pl.wikipedia.org/wiki/Gustaw_Lutkiewicz - Gustaw Lutkiewicz – FilmPolski.pl
filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11247 - Gustaw Lutkiewicz – Filmweb
filmweb.pl/person/Gustaw+Lutkiewicz-3931 - Gustaw Lutkiewicz – FDB.pl
fdb.pl/osoba/24342-gustaw-lutkiewicz - Gustaw Lutkiewicz – IMDb
imdb.com/name/nm0527464/ - Zdjęcie: Edward Hartwig, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0
commons.wikimedia.org/wiki/File:Gustaw_Lutkiewicz_(portret).jpg
creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl