Ignacy Gogolewski

Biografia Ignacego Gogolewskiego

Edukacja i początki

Ignacy Gogolewski urodził się 17 czerwca 1931 roku w Ciechanowie. Maturę zdał w Otwocku, a w 1949 roku rozpoczął studia na Wydziale Aktorskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie, gdzie w 1953 roku zdał egzamin dyplomowy. Zadebiutował rolą Demetriusza w spektaklu dyplomowym PWST „Sen nocy letniej” Szekspira w reżyserii Jana Kreczmara (premiera 26 stycznia 1953). Pierwszą rolą na scenie zawodowej był Sekretarz w „Lalce” Bolesława Prusa w reżyserii Bronisława Dąbrowskiego (Teatr Polski w Warszawie, 1 stycznia 1954), jednak prawdziwy rozgłos przyniosła mu rola Gustawa w „Dziadach” Mickiewicza w reżyserii Aleksandra Bardiniego.

Kariera teatralna i dyrekcje

Z warszawską sceną Teatru Polskiego związany był do 1959 roku, a później także w latach 1975–1980 i 1992–2000. Był również aktorem Teatru Dramatycznego w Warszawie (1959–1962 i 1968–1971) i Teatru Współczesnego w Warszawie (1965–1968), gdzie w 1965 roku zagrał tytułowego Kordiana w reżyserii Kazimierza Dejmka, a w 1967 roku Witusia w „Skizie” Zapolskiej w reżyserii Andrzeja Łapickiego.

W 1971 roku został dyrektorem Teatru Śląskiego im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach (do 1974), w 1980 roku – dyrektorem Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie (do 1985), a w 1985 roku objął dyrekcję Teatru Rozmaitości w Warszawie. Jako reżyser wystawił m.in. „Cyda” Corneille’a (1975, Teatr Polski), „Maskaradę” Iwaszkiewicza (1977, Teatr Polski) i „Fantazego” Słowackiego (1983, Lublin). Po pożarze Teatru Rozmaitości w 1989 roku na dłuższy czas wycofał się z aktywnego życia zawodowego. W ostatnich latach kariery był aktorem Teatru Narodowego w Warszawie, gdzie w 2000 roku zagrał Hrabiego Szarma w „Operetce” Gombrowicza w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego (Nagroda im. Zelwerowicza), a w kolejnych latach role w reżyserii Jana Englerta („Kurka wodna”, 2002) i Andrzeja Seweryna („Ryszard II”, 2004).

Film i telewizja

Zadebiutował na ekranie w 1953 roku w „Trzech opowieściach”. Grał m.in. w „Królu Maciusiu I” (1957), „Hrabinie Cosel” (1968) i „Bolesławie Śmiałym” (1971, w roli tytułowej). Najpopularniejszą rolę filmową zagrał w 1973 roku – Antka Borynę w „Chłopach” na podstawie powieści Władysława Reymonta; tę samą postać zagrał także w telewizyjnej wersji serialowej z 1972 roku. Współreżyserował i napisał scenariusz do „Romansu Teresy Hennert” (1978) na podstawie powieści Zofii Nałkowskiej, a w 1983 roku wyreżyserował „Dom świętego Kazimierza”, w którym zagrał też rolę Cypriana Kamila Norwida. W późniejszych latach pojawił się m.in. w serialach „Na dobre i na złe” (2003–2005) i „Pogoda na piątek” (2006–2007), a w 2017 roku, mając 86 lat, zagrał w filmie „Wyklęty”.

Postawa w stanie wojennym

Jako dyrektor teatru w Lublinie zdecydował się złamać bojkot środowiska teatralnego wobec telewizji publicznej i podjął współpracę z Teatrem Telewizji, przenosząc do niego lubelskie przedstawienia, w tym wyreżyserowany przez siebie „Pierwszy dzień wolności” Kruczkowskiego (1982). W tym okresie występował też w filmach Ryszarda Filipskiego i Bohdana Poręby oraz krytykował w prasie aktorów bojkotujących reżim. Decyzji tej bronił do końca życia, tłumacząc ją wykorzystaniem szansy, jaka pojawiła się przed prowincjonalnym teatrem. Zasiadał w Radzie Krajowej PRON (1983) i Narodowej Radzie Kultury (1986), a w latach 2005–2006 był prezesem Związku Artystów Scen Polskich.

Kalendarium kariery

• 1931Urodzony 17 czerwca w Ciechanowie.
• 1949Rozpoczyna studia na Wydziale Aktorskim PWST w Warszawie.
• 1953Dyplom PWST. Debiut jako Demetriusz w „Śnie nocy letniej” (reż. Jan Kreczmar).
• 1954Debiut na scenie zawodowej w „Lalce”. Rozgłos przynosi mu Gustaw w „Dziadach”.
• 1959Przechodzi do Teatru Dramatycznego w Warszawie.
• 1965Tytułowy Kordian w reżyserii Kazimierza Dejmka, Teatr Narodowy.
• 1971Zostaje dyrektorem Teatru Śląskiego im. Wyspiańskiego w Katowicach.
• 1973Antek Boryna w „Chłopach” – jego najpopularniejsza rola filmowa.
• 1978Żeni się z Mariną Samet-Niecikowską, która ginie w katastrofie lotniczej dwa miesiące później.
• 1980Zostaje dyrektorem Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie.
• 1982W stanie wojennym reżyseruje „Pierwszy dzień wolności” dla Teatru Telewizji.
• 1985Zostaje dyrektorem Teatru Rozmaitości w Warszawie.
• 1989Po pożarze Teatru Rozmaitości wycofuje się na dłuższy czas z życia zawodowego.
• 2000Hrabia Szarm w „Operetce” Gombrowicza – Nagroda im. Zelwerowicza.
• 2005Zostaje prezesem ZASP (do 2006).
• 2013Wielka Nagroda Festiwalu „Dwa Teatry” razem z Anną Polony.
• 2020Ogłasza zakończenie kariery aktorskiej. Zostaje honorowym obywatelem Ciechanowa.
• 2022Umiera 15 maja w Warszawie.

Najważniejsze role teatralne

Filmografia – wybór

Nagrody i odznaczenia

Odznaczenia państwowe

Nagrody artystyczne

Życie prywatne i rodzina

W latach 1954–1964 żoną Ignacego Gogolewskiego była aktorka Katarzyna Łaniewska, z którą miał córkę Agnieszkę. Z nieformalnego związku z Elżbietą, pracownicą Ministerstwa Kultury i Sztuki, miał syna Tadeusza (ur. 1975). W styczniu 1978 roku ożenił się z Mariną Samet-Niecikowską, dziennikarką telewizyjną i dyrektorką Departamentu Programowego Naczelnego Zarządu Kinematografii, która 16 marca 1978 roku, zaledwie dwa miesiące po ślubie, zginęła w katastrofie lotniczej w Gabarone. Jego wieloletnią partnerką życiową była Ewa Kwiecień.

Zmarł 15 maja 2022 roku. Został pochowany 23 maja na cmentarzu parafialnym w Otwocku.

Ciekawostki o Ignacym Gogolewskim

• Rolę Antka Boryny w „Chłopach” zagrał dwukrotnie – w wersji serialowej (1972) i filmowej (1973).
• Jako dyrektor teatru w Lublinie złamał w stanie wojennym bojkot środowiska teatralnego wobec telewizji publicznej – decyzję tę bronił do końca życia.
• Jego druga żona, dziennikarka Marina Samet-Niecikowska, zginęła w katastrofie lotniczej zaledwie dwa miesiące po ich ślubie.
• W 2020 roku, mając 89 lat, ogłosił zakończenie kariery aktorskiej i otrzymał tytuł honorowego obywatela Ciechanowa.
• Bywał określany mianem jednego z ostatnich mistrzów starej szkoły aktorskiej, opartej na szacunku dla słowa i frazy muzycznej tekstu.
• W młodości mówił gwarą warszawską, co w szkole teatralnej było powodem żartów kolegów.
• W 1992 roku wydał książkę „Wszyscy jesteśmy aktorami”, a w 2008 roku ukazał się wywiad-rzeka „Od Gustawa-Konrada do... Antka Boryny”.
• Wielką Nagrodę Festiwalu „Dwa Teatry” w 2013 roku odebrał wspólnie z Anną Polony.

Ignacy Gogolewski – pytania i odpowiedzi

Zobacz także

• Lista polskich aktorów
• Teatr Polski w Warszawie
• Teatry w Warszawie
• Jan Englert
• Andrzej Łapicki
• Tadeusz Łomnicki

Źródła

• Ignacy Gogolewski – Wikipedia
  pl.wikipedia.org/wiki/Ignacy_Gogolewski
• Ignacy Gogolewski – FilmPolski.pl
  filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=112030
• Ignacy Gogolewski – Filmweb
  filmweb.pl/person/Ignacy+Gogolewski-8877
• Ignacy Gogolewski – FDB.pl
  fdb.pl/osoba/23791-ignacy-gogolewski
• Zdjęcie: Paweł Matyka, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0
  commons.wikimedia.org/wiki/File:Ignacy_Gogolewski_(01570).jpg
  creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl

Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026