Jan Kobuszewski

Biografia Jana Kobuszewskiego

Dzieciństwo i edukacja

Jan Antoni Kobuszewski urodził się 19 kwietnia 1934 roku na Nowym Bródnie w Warszawie, w rodzinie katolickiej, jako syn Aliny z domu Kowalskiej i Edwarda Kobuszewskich. Był najmłodszym z trojga dzieci; miał dwie starsze siostry, Marię i Hannę – matkę aktora Wiktora Zborowskiego. W 1935 roku rodzina przeniosła się do Śródmieścia, na ulicę Śliską.

Po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Warszawie w 1951 roku zdawał egzaminy do Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza, lecz nie został przyjęty. Udało mu się to dopiero rok później, gdy był już absolwentem Państwowej Szkoły Dramatycznej Teatru Lalek. Jego studenckim debiutem była „Panna Maliczewska” według Gabrieli Zapolskiej w reżyserii Janiny Romanówny.

Kariera teatralna: sześć scen i 37 lat w Kwadracie

Po ukończeniu studiów w 1956 roku rozpoczął współpracę z Teatrem Młodej Warszawy (1956–1957), gdzie zadebiutował rolą dyplomową Cara Dormindonta w „Żołnierzu i biedzie” Samuiła Marszaka. Potem przeniósł się do Teatru Klasycznego (1957–1958), a następnie występował w Teatrze Polskim (1958–1964 i 1969–1975), zespole Teatru Narodowego, który w tamtych latach grał na scenie Teatru Wielkiego (1964–1969), oraz w Teatrze Nowym w Łodzi (1975–1976).

Zagrał role dramatyczne w sztukach klasycznych, między innymi Biondella w „Poskromieniu złośnicy” Szekspira (1957), Papkina w „Zemście” Fredry (1962), Doktora w „Dziadach” Mickiewicza (1964) oraz Mefistofela w „Kordianie” Słowackiego w reżyserii Kazimierza Dejmka (1965). Po jego tytułowej roli w „Janie Macieju Karolu Wścieklicy” Witkacego (1966) krytyk Roman Szydłowski pisał w „Trybunie Ludu”: „Bohaterem spektaklu jest Jan Kobuszewski, znakomity w typie, ruchu, słowie”. W 1967 roku zagrał Pelikana w „Dziadach” u boku Gustawa Holoubka jako Konrada.

Od 1976 roku, aż do końca kariery scenicznej w 2013 roku, był związany z Teatrem Kwadrat w Warszawie. Zagrał tam między innymi Rotmistrza w „Damach i huzarach” Fredry (1977), tytułową rolę we „Wstrętnym egoiście” Françoise Dorin (1977, we własnej reżyserii), Franciszka Dumoulin w „Czarującym łajdaku” Pierre’a Chesnota (1985, we własnej reżyserii) oraz Elwooda P. Dowda w „Moim przyjacielu Harveyu” Mary Chase (1995 i 2006). Gościnnie, w Instytucie Teatru Narodowego, zagrał Lucky’ego w „Czekając na Godota” Becketta (1991, reż. Antoni Libera).

Telewizja i kabaret

Wraz z Janem Kociniakiem był od 1963 roku gospodarzem pierwszego cyklicznego, satyrycznego programu telewizyjnego „Wielokropek”, tworząc duet komediowy według schematu „duży i chudy z małym i korpulentnym”. Był odtwórcą roli tytułowej w pierwszym polskim serialu telewizyjnym „Barbara i Jan” (1964) oraz narratorem popularnego programu „Bajka dla dorosłych”. W radiowym słuchowisku Macieja Zembatego i Jacka Janczarskiego „Rodzina Poszepszyńskich” grał postać dziadka Jacka Marii Poszepszyńskiego. W latach 1999–2001 współprowadził na antenie Polsatu program rozrywkowy „Macie, co chcecie”. Występował w Kabarecie Dudek, Kabarecie Olgi Lipińskiej i Kabarecie Starszych Panów, a łącznie wystąpił w ponad 2000 programach rozrywkowych.

Film: charakterystyczne role u Barei

Na ekranie zadebiutował w 1955 roku niewielką rolą Francuza w dramacie wojennym „Godziny nadziei” Jana Rybkowskiego. Stanisław Bareja regularnie obsadzał go w charakterystycznych, często niewielkich rolach: hydraulika w „Poszukiwany, poszukiwana” (1972), listonosza w willi w „Nie ma róży bez ognia” (1974), kierowcy MPO przewożącego śnieg w „Brunecie wieczorową porą” (1976), kombinatora mieszkaniowego w „Alternatywach 4” (1983) i złodzieja „Ksywy” w „Zmiennikach” (1986). Zagrał też Jasia, bufetowego klubu sportowego, w „Czterdziestolatku” Jerzego Gruzy (1974) oraz tajniaka Mańkowskiego w musicalu „Hallo Szpicbródka” (1978). Krzysztof Gradowski namawiał go do zagrania Pana Kleksa w „Akademii pana Kleksa”, ale Kobuszewski się nie zdecydował i ostatecznie rolę zagrał Piotr Fronczewski. Agnieszka Osiecka pisała o nim jako o „zmarnowanym Chaplinie polskiego kina”. Jedną z ostatnich ról filmowych zagrał w „Rysiu” Stanisława Tyma (2007).

Kalendarium kariery

• 1934Urodzony 19 kwietnia na Nowym Bródnie w Warszawie.
• 1951Nie dostaje się za pierwszym razem do PWST.
• 1952Zdaje egzaminy do PWST jako absolwent Państwowej Szkoły Dramatycznej Teatru Lalek.
• 1955Debiut filmowy w „Godzinach nadziei” Jana Rybkowskiego.
• 1956Dyplom PWST. Debiut teatralny w Teatrze Młodej Warszawy. Ślub z Hanną Zembrzuską.
• 1962Rola Papkina w „Zemście” Fredry w Teatrze Narodowym.
• 1963Zostaje, wraz z Janem Kociniakiem, gospodarzem programu „Wielokropek”.
• 1964Rola tytułowa w pierwszym polskim serialu „Barbara i Jan”.
• 1966Tytułowa rola w „Janie Macieju Karolu Wścieklicy” Witkacego – entuzjastyczna recenzja Romana Szydłowskiego.
• 1967Rola Pelikana w „Dziadach” u boku Gustawa Holoubka.
• 1972Rola hydraulika w „Poszukiwany, poszukiwana” Stanisława Barei.
• 1974Role u Barei („Nie ma róży bez ognia”) i w „Czterdziestolatku” Jerzego Gruzy.
• 1976Dołącza do zespołu Teatru Kwadrat, z którym pozostanie do 2013 roku.
• 1977Reżyseruje i gra tytułową rolę we „Wstrętnym egoiście”. Złoty Ekran.
• 1983Rola kombinatora mieszkaniowego w „Alternatywach 4”.
• 1986Rola złodzieja „Ksywy” w „Zmiennikach”.
• 2005Otrzymuje Superwiktora.
• 2006Złoty Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”.
• 2012Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
• 2019Umiera 28 września w Warszawie, w wieku 85 lat.

Najważniejsze role teatralne

Filmografia – wybór

Nagrody i odznaczenia

Odznaczenia państwowe

Nagrody artystyczne

Życie prywatne i rodzina

W 1956 roku Jan Kobuszewski zawarł związek małżeński z aktorką Hanną Zembrzuską, z którą pozostał aż do swojej śmierci w 2019 roku – mieli córkę Marynę. Był wujem aktora Wiktora Zborowskiego, syna jego starszej siostry Hanny.

Ciekawostki o Janie Kobuszewskim

• Nie dostał się za pierwszym razem do PWST w 1951 roku – przyjęto go dopiero rok później, gdy był już absolwentem Państwowej Szkoły Dramatycznej Teatru Lalek.
• Krzysztof Gradowski namawiał go do zagrania Pana Kleksa w „Akademii pana Kleksa”, ale ostatecznie rolę zagrał Piotr Fronczewski.
• Agnieszka Osiecka nazwała go w „Fotonostalgii” „zmarnowanym Chaplinem polskiego kina”.
• Wystąpił w ponad 2000 programach rozrywkowych w telewizji.
• Grał postać dziadka Jacka Marii Poszepszyńskiego w kultowym słuchowisku radiowym „Rodzina Poszepszyńskich”.
• Z Janem Kociniakiem tworzył w programie „Wielokropek” duet komediowy według schematu „duży i chudy z małym i korpulentnym”.
• W 2022 roku, trzy lata po jego śmierci, jego imieniem nazwano Scenę Kameralną w Teatrze Kwadrat.
• Był wujem aktora Wiktora Zborowskiego.

Jan Kobuszewski – pytania i odpowiedzi

Zobacz także

• Lista polskich aktorów
• Teatr Kwadrat
• Teatr Polski w Warszawie
• Krzysztof Kowalewski
• Włodzimierz Press
• Stanisław Tym
• Teatry w Warszawie

Źródła

• Jan Kobuszewski – Wikipedia
  pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Kobuszewski
• Jan Kobuszewski – Encyklopedia teatru polskiego (e-teatr)
  encyklopediateatru.pl/osoby/196/jan-kobuszewski
• Jan Kobuszewski – FilmPolski.pl
  filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=111461
• Jan Kobuszewski – Filmweb
  filmweb.pl/person/Jan+Kobuszewski-439
• Jan Kobuszewski – FDB.pl
  fdb.pl/osoba/24341-jan-kobuszewski
• Jan Kobuszewski – IMDb (identyfikator ze zweryfikowanej właściwości Wikidata P345)
  imdb.com/name/nm0462204/
• Robert Mirosław Łukaszuk, „Jan Kobuszewski. Patrzę w przyszłość (i przeszłość) z uśmiechem i radością”, Edycja Świętego Pawła 2008, ISBN 978-83-7424-420-6.
• Zdjęcie: Fryta 73, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 2.0
  commons.wikimedia.org/wiki/File:Jan_Kobuszewski_(29845741012)_(cropped).jpg
  creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/deed.pl

Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026