Jan Peszek

Biografia Jana Peszka

Dzieciństwo i edukacja

Henryk Jan Peszek urodził się 13 lutego 1944 roku w Szreńsku. Dzieciństwo i młodość spędził w Andrychowie i Zieluniu. Jest najstarszym dzieckiem Karoliny i Jana Peszków – ma brata (w źródłach wymienianego jako Bartosz lub Bartłomiej) oraz dwie siostry, Marlenę i Elżbietę. W 1966 roku ukończył Wydział Aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie (dziś Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego).

Kariera teatralna

W 1966 roku zadebiutował na scenie Teatru Polskiego we Wrocławiu, z którym był związany do 1975 roku. Następnie pracował w Teatrze Nowym w Łodzi (1975–1979), Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi (1979–1981) i Teatrze Polskim w Poznaniu (1981–1982). W 1986 roku dołączył do zespołu Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, gdzie grał do 1992 roku, a następnie ponownie w latach 2003–2010. Gościnnie występował także w Teatrze Narodowym w Warszawie (1997–1998).

Od 1964 do 1998 roku – jeszcze przed ukończeniem szkoły teatralnej i równolegle z pracą w kolejnych zespołach dramatycznych – był członkiem awangardowego Zespołu MW2. Grał w przedstawieniach najważniejszych polskich reżyserów teatralnych: Jerzego Krasowskiego, Kazimierza Dejmka, Mikołaja Grabowskiego, Jerzego Jarockiego, Krystiana Lupy, Michała Zadary i Grzegorza Jarzyny.

Za sezon 1986/1987 otrzymał Nagrodę im. Aleksandra Zelwerowicza, przyznawaną przez redakcję miesięcznika „Teatr” – za rolę w „Scenariuszu dla trzech aktorów” Bogusława Schaeffera w Teatrze STU w Krakowie oraz za rolę Jakuba w przedstawieniu „Republika marzeń” Brunona Schulza w Starym Teatrze w Krakowie. Jest profesorem krakowskiej Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego.

Film i seriale

W filmie zadebiutował rolą kierowcy Bakalarzewicza w „Znakach na drodze” Andrzeja Jerzego Piotrowskiego (1969), ale regularnie na ekranach zaczął pojawiać się dopiero na początku lat 80. – od roli Gajca z UB w „Był jazz” Feliksa Falka (1981). Zagrał między innymi w „Trójkącie bermudzkim” Wojciecha Wójcika (1987), „Łabędzim śpiewie” Roberta Glińskiego (1988), „Korczaku” Andrzeja Wajdy (1990, jako Max Bauer), „Ucieczce z kina „Wolność”” Wojciecha Marczewskiego (1990, jako Raskolnikow), „Ferdydurke” Jerzego Skolimowskiego (1991, jako Młodziak), „Śmierci jak kromka chleba” Kazimierza Kutza (1994) i „Darmozjadzie polskim” Łukasza Wylężałka (1997).

W kolejnych latach zagrał kapitana Józefa Rybaka w „Marszałku Piłsudskim” Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego (2001), tytułową rolę w „Ubu Królu” Piotra Szulkina (2003), redaktora w „Pręgach” Magdaleny Piekorz (2004), profesora Witolda Romahna w „Bożej podszewce II” Izabelli Cywińskiej (2005), Korcza w „Syberiadzie polskiej” Janusza Zaorskiego (2013) oraz Tytusa Ceglarskiego w „Hiszpance” Łukasza Barczyka (2014). Grał również w popularnych serialach, m.in. „Czterdziestolatek. 20 lat później” (1993), „Defekt” (2003–2005), „Królestwo kobiet” (2020) i „Listy do M. 5” (2022). W jego dorobku jest ponad 60 ról filmowych i telewizyjnych.

Dubbing

Peszek ma na koncie kilkanaście ról w polskim dubbingu. Najbardziej rozpoznawalne to Mistrz Shifu w serii „Kung Fu Panda” (2008–2011) oraz Syriusz Black w trzech filmach o Harrym Potterze: „Harry Potter i więzień Azkabanu” (2004), „Harry Potter i Czara Ognia” (2005) i „Harry Potter i Zakon Feniksa” (2007). Podkładał także głos pod Kota w „Alicji w Krainie Czarów” (2010), Bagheerę w „Księdze dżungli” (2016) i Boba Cratchita w „Opowieści wigilijnej” (2009).

Radio

W RMF FM czytał kryminalno-polityczne powieści Klary Weritas: „W imię Ojca” (2007/2008) i „Trzy dni Pontona” (2008/2009). W Programie III Polskiego Radia przeczytał autobiograficzną książkę noblisty Maria Vargasa Llosy „Jak ryba w wodzie. Wspomnienia”.

Kalendarium kariery

• 1944Urodzony 13 lutego w Szreńsku. Dzieciństwo i młodość spędza w Andrychowie i Zieluniu.
• 1964Zostaje członkiem awangardowego Zespołu MW2.
• 1966Kończy PWST w Krakowie i debiutuje na scenie Teatru Polskiego we Wrocławiu.
• 1969Debiut filmowy w „Znakach na drodze”. Żeni się z Teresą Peszek.
• 1975Przechodzi do Teatru Nowego w Łodzi.
• 1979Zespół Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi.
• 1981Angaż w Teatrze Polskim w Poznaniu. Rola Gajca z UB w „Był jazz” Feliksa Falka.
• 1986Dołącza do Starego Teatru w Krakowie. Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza za sezon 1986/1987.
• 1988Nagroda na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych.
• 1990Rola Maxa Bauera w „Korczaku” Andrzeja Wajdy.
• 1991Rola Młodziaka w „Ferdydurke” Jerzego Skolimowskiego.
• 1997Wstępuje gościnnie do zespołu Teatru Narodowego w Warszawie. Rola Juliusza w „Darmozjadzie polskim”.
• 1998Kończy działalność w Zespole MW2 po 34 latach.
• 2003Powraca do Starego Teatru w Krakowie. Tytułowa rola w „Ubu Królu” Piotra Szulkina.
• 2005Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”.
• 2013Rola Korcza w „Syberiadzie polskiej” Janusza Zaorskiego.
• 2014Złoty Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” i Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.
• 2021Nagroda im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego.
• 2025Role w filmach „Dziadku, wiejemy!” i „Zaprawdę Hitler umarł”.

Najważniejsze role teatralne

Wikipedia i dostępne bazy nie publikują pełnego wykazu ról teatralnych Jana Peszka – udokumentowane z tytułem spektaklu są przede wszystkim role nagrodzone Nagrodą im. Aleksandra Zelwerowicza. Poniższa tabela ogranicza się do ról potwierdzonych źródłowo; aktor grał ponadto w przedstawieniach reżyserowanych m.in. przez Kazimierza Dejmka, Jerzego Jarockiego, Krystiana Lupę, Michała Zadarę i Grzegorza Jarzynę.

Filmografia – wybór

Nagrody i odznaczenia

Odznaczenia państwowe

Nagrody artystyczne

Życie prywatne i rodzina

Od 1969 roku żoną Jana Peszka jest Teresa Peszek. Para ma dwoje dzieci, które również zostały aktorami: Marię Peszek – aktorkę i piosenkarkę, z którą wraz z zespołem Voo Voo nagrał płytę „Muzyka ze słowami” (2002) – oraz Błażeja Peszka.

Sam Jan Peszek jest najstarszym z czworga rodzeństwa: ma brata (w źródłach wymienianego jako Bartosz lub Bartłomiej) oraz siostry Marlenę i Elżbietę.

Ciekawostki o Janie Peszku

• Zawodowy debiut sceniczny w Teatrze Polskim we Wrocławiu w 1966 roku zbiegł się z ukończeniem przez niego szkoły teatralnej w Krakowie.
• Przez 34 lata (1964–1998) należał do awangardowego Zespołu MW2 – równolegle z pracą w kolejnych teatrach repertuarowych.
• Grał w przedstawieniach reżyserowanych m.in. przez Kazimierza Dejmka, Jerzego Jarockiego, Krystiana Lupę i Grzegorza Jarzynę.
• Jest ojcem aktorki i piosenkarki Marii Peszek oraz aktora Błażeja Peszka.
• Podkładał głos pod Mistrza Shifu we wszystkich częściach serii „Kung Fu Panda” oraz pod Syriusza Blacka w trzech filmach o Harrym Potterze.
• Czytał w radiu powieści Klary Weritas (RMF FM) oraz wspomnienia noblisty Maria Vargasa Llosy (Program III Polskiego Radia).
• Ma swój odcisk dłoni i podpis w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach.
• Jest członkiem Polskiej Akademii Filmowej.

Jan Peszek – pytania i odpowiedzi

Zobacz także

• Lista polskich aktorów
• Teatry we Wrocławiu
• Teatry w Krakowie
• Teatry w Warszawie
• Janusz Gajos
• Bogusław Linda
• Teatry w Polsce

Źródła

• Jan Peszek – Wikipedia
  pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Peszek
• Jan Peszek – Wikidata
  wikidata.org/wiki/Q1682113
• Jan Peszek – FilmPolski.pl
  filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=114431
• Jan Peszek – Filmweb
  filmweb.pl/person/Jan+Peszek-502
• Jan Peszek – IMDb
  imdb.com/name/nm0676127
• Jan Peszek – FDB.pl
  fdb.pl/osoba/134-jan-peszek
• Zdjęcie: Paweł Matyka, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0
  commons.wikimedia.org/wiki/File:Jan_Peszek_(2018).jpg
  creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl

Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026