Biografia Jana Pietrzaka

Młodość i wykształcenie

Jan Pietrzak urodził się 26 kwietnia 1937 roku na warszawskim Targówku jako syn Wacława (1910–1942), robotnika i działacza konspiracyjnego zmarłego na Pawiaku, oraz Władysławy z Majewskich (1907–1992). Jako dziecko przeżył powstanie warszawskie. Uczył się w Grójcu i w Warszawie, a po ukończeniu liceum wojskowego Korpusu Kadetów odbył służbę w Oficerskiej Szkole Radiotechnicznej w Jeleniej Górze, którą opuścił w 1957 roku w stopniu podporucznika rezerwy. Podjął pracę w Warszawskich Zakładach Telewizyjnych i ukończył studia na Wydziale Socjologii Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR (1968).

Kabaret Hybrydy

W 1960 roku związał się z Estradą Poetycką klubu studenckiego „Hybrydy” w Warszawie i objął kierownictwo Teatru Hybrydy, prowadzącego scenę dramatyczną, kabaretową i pantomimiczną. W latach 1961–1967 zespół przygotował kilkanaście premier, dając start karierom między innymi Jonasza Kofty, Wojciecha Młynarskiego, Macieja Damięckiego i Piotra Fronczewskiego. W 1967 roku kabaret rozwiązano pod zarzutem wrogości wobec władz, a Pietrzak odszedł, by założyć własną scenę.

Kabaret Pod Egidą i satyra czasów PRL

Kabaret Pod Egidą rozpoczął działalność w 1967 roku, a jego warszawska premiera odbyła się 10 lutego 1968 roku. Pietrzak zasłynął satyrą polityczną komentującą bieżącą sytuację i był autorem spontanicznych hymnów opozycji, w tym piosenki „Taki kraj”. Za wykonanie utworu „Spokojnie, chłopie” otrzymał nagrodę na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu w 1968 roku, a kolejne nagrody na tym festiwalu zdobył w 1970, 1974 i 1981 roku – za utwór „Żeby Polska była Polską”. W latach 70. był, wraz z Krystyną Jandą i Piotrem Fronczewskim, inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa. W latach 1972–1973 kierował Redakcją Widowisk Estradowych TVP, skąd został zwolniony, a w latach 1975–1981 był sekretarzem redakcji tygodnika „Szpilki”. Jego twórczość podlegała cenzurze, a nazwisko trafiło na listę autorów objętych szczególnym nadzorem. W 1979 roku otrzymał Złoty Krzyż Zasługi.

Działalność po 1989 roku

Po zmianie ustroju Pietrzak angażował się w życie społeczne i polityczne, publikując między innymi w „Tygodniku Solidarność”. W wyborach prezydenckich w 1995 roku uzyskał 201 033 głosy (1,12% poparcia) i zajął 10. miejsce. Bez powodzenia kandydował też do Sejmu w 1997 roku. Prowadził programy telewizyjne, m.in. „Po co nam to było…?” w TVP Historia (2007–2009), „Kabaretową alternatywę” w TVP1 (2010) i „Wolne żarty” w Telewizji Republika (2013–2014). W 2017 roku, z okazji 50-lecia Kabaretu Pod Egidą, poprowadził w TVP1 cykl „Pół wieku Kabaretu pod Egidą” oraz koncert jubileuszowy „Imieniny Pana Janka”. W latach 2016–2023 był stałym komentatorem TVP Info, a od grudnia 2023 roku występuje w Telewizji Republika.

Role filmowe

Jako aktor filmowy i telewizyjny Pietrzak zagrał kilkanaście ról, w większości drugoplanowych i epizodycznych – między innymi towarzysza Iwanickiego w serialu „Czterdziestolatek” (1976), trenera Kazimierza Abramowskiego w „Rekordzie świata” (1977) oraz Marka Tytza w „Życiu za życie. Maksymilian Kolbe” (1990). W 2016 roku wystąpił jako on sam w filmie „Smoleńsk”.

Kalendarium kariery

  • 1937Urodzony 26 kwietnia w Warszawie.
  • 1957Kończy służbę w Oficerskiej Szkole Radiotechnicznej w Jeleniej Górze jako podporucznik rezerwy.
  • 1960Związuje się z Estradą Poetycką „Hybrydy” i obejmuje kierownictwo Teatru Hybrydy.
  • 1965Nagroda dziennikarzy na III KFPP w Opolu za „Pamiętajcie o ogrodach”.
  • 1967Rozwiązanie Kabaretu Hybrydy. Pietrzak zakłada Kabaret Pod Egidą.
  • 1968Warszawska premiera Kabaretu Pod Egidą (10 lutego). Nagroda na KFPP w Opolu za „Spokojnie, chłopie”.
  • 1970Nagroda Ministerstwa Kultury i Sztuki na KFPP w Opolu za „Marsjanie nie zagrażają Ziemi”.
  • 1971Debiut filmowy w „Milionie za Laurę”.
  • 1974Nagroda na KFPP w Opolu za „Gdzie ci mężczyźni?” (wyk. Danuta Rinn).
  • 1979Złoty Krzyż Zasługi.
  • 1981Główna nagroda na 18. KFPP w Opolu za „Żeby Polska była Polską”.
  • 1995Kandyduje na urząd Prezydenta RP – 10. miejsce, 1,12% głosów.
  • 2005Koncertowy zapis „Jan Pietrzak – człowiek kabaretu” w Teatrze na Woli.
  • 2007Złoty Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”.
  • 2009Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
  • 2015Wydaje książkę „Śmiech i złość”.
  • 2017Jubileusz 50-lecia Kabaretu Pod Egidą i koncert „Imieniny Pana Janka” w TVP1.
  • 2021Nadanie Krzyża Wielkiego Orderu Odrodzenia Polski (wręczenie w 2022).

Filmografia – wybór

RokTytułRola
1971Milion za Lauręczłonek komisji w telewizji (debiut)
1976Czterdziestolatektowarzysz Iwanicki z Wydziału Kadr
1977Kochaj albo rzućJoe, dziennikarz polonijny w USA
1977Rekord świataKazimierz Abramowski, trener Michała
1978Pejzaż horyzontalnyprzewodniczący komisji dyscyplinarnej
1978Zielona ziemiaHenryk Jordan
1979Chamuriadnik
1979Golemdentysta-okulista
1983Stan wewnętrznypułkownik
19845 dni z życia emerytaKazimierz Witczak
1990Życie za życie. Maksymilian KolbeMarek Tytz
1991Ferdydurkeambasador Francji
2016Smoleńskon sam

Nagrody i odznaczenia

Odznaczenia państwowe

  • Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (nadanie 2021, wręczenie 2022)
  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2009)
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2004)
  • Złoty Krzyż Zasługi (1979)
  • Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2018)
  • Złoty Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” (2007)
  • Medal Pro Patria (2017)
  • Medal Pamiątkowy „Pro Masovia” (2007)

Nagrody artystyczne i społeczne

  • Nagroda dziennikarzy na III KFPP w Opolu (1965)
  • Nagroda na 6. KFPP w Opolu za „Spokojnie, chłopie” (1968)
  • Nagroda Ministerstwa Kultury i Sztuki na 8. KFPP w Opolu (1970)
  • Nagroda na 12. KFPP w Opolu za „Gdzie ci mężczyźni?” (1974)
  • Główna nagroda na 18. KFPP w Opolu za „Żeby Polska była Polską” (1981)
  • Honorowy Krzyż Solidarności Walczącej (2022)
  • Nagroda „Patriota Roku 2019” im. Kazimierza Odnowiciela
  • Tytuł Zasłużony dla „Solidarności” (2007)
  • Człowiek Roku 2012 „Tygodnika Solidarność” (2013)
  • Doroczna Nagroda MKiDN za całokształt twórczości (2017)

Życie prywatne i rodzina

Jan Pietrzak był trzykrotnie żonaty i ma pięcioro dzieci. Z drugą żoną, informatyczką Elżbietą, ma córkę Joannę (zm. 2020) i syna Mikołaja. Podczas stanu wojennego to małżeństwo się rozpadło, a Pietrzak poznał Katarzynę, która została jego trzecią żoną – razem wychowywali pięcioro dzieci, w tym trzech wspólnych synów: Jacka, Jakuba i Stanisława.

Ciekawostki o Janie Pietrzaku

  • Zanim został kabareciarzem, odbył służbę wojskową i osiągnął stopień porucznika rezerwy Wojska Polskiego.
  • Piosenka „Taki kraj” śpiewana była spontanicznie jako nieoficjalny hymn opozycji w czasach PRL-u.
  • W latach 70. był inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa razem z Krystyną Jandą i Piotrem Fronczewskim.
  • W 1985 roku nagrał wspólnie z Piotrem Fronczewskim płytę „Panowie FP”.
  • Czterokrotnie zdobywał nagrody na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu (1968, 1970, 1974, 1981).
  • W 1995 roku kandydował na urząd Prezydenta RP, zajmując 10. miejsce z wynikiem 1,12% głosów.
  • W 2015 roku wydał książkę „Śmiech i złość”.
  • W 2017 roku, na jubileusz 50-lecia Kabaretu Pod Egidą, TVP1 wyemitowało koncert „Imieniny Pana Janka”.

Jan Pietrzak – pytania i odpowiedzi

Ile lat ma Jan Pietrzak?

Urodził się 26 kwietnia 1937 roku w Warszawie, ma więc 89 lat.

Czy Jan Pietrzak jest aktorem?

Jan Pietrzak jest przede wszystkim satyrykiem, kabareciarzem i twórcą Kabaretu Pod Egidą. Zagrał też kilkanaście ról filmowych i telewizyjnych, głównie drugoplanowych i epizodycznych, między innymi w „Czterdziestolatku” i „Cham”.

Kiedy powstał Kabaret Pod Egidą?

Kabaret Pod Egidą rozpoczął działalność w 1967 roku, a jego warszawska premiera odbyła się 10 lutego 1968 roku. Działa nieprzerwanie od 59 lat.

Czy Jan Pietrzak kandydował na prezydenta Polski?

Tak. W wyborach prezydenckich w 1995 roku uzyskał 201 033 głosy, czyli 1,12% poparcia, co dało mu 10. miejsce.

Jakie nagrody zdobył Jan Pietrzak na Festiwalu w Opolu?

Cztery razy: w 1968 za „Spokojnie, chłopie”, w 1970 za „Marsjanie nie zagrażają Ziemi”, w 1974 za „Gdzie ci mężczyźni?” oraz w 1981 główną nagrodę za „Żeby Polska była Polską”.

Ile dzieci ma Jan Pietrzak?

Pięcioro. Z drugą żoną Elżbietą ma córkę Joannę (zm. 2020) i syna Mikołaja, a z trzecią żoną Katarzyną wychowywał trzech synów: Jacka, Jakuba i Stanisława.

Jaka piosenka Jana Pietrzaka stała się hymnem opozycji w PRL?

„Taki kraj”, z muzyką Zbigniewa Raja i tekstem Jana Pietrzaka, śpiewana była spontanicznie jako nieoficjalny hymn opozycji w czasach PRL-u.

Zobacz także

Źródła

  • Jan Pietrzak – Wikipedia
    pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Pietrzak
  • Jan Pietrzak – FilmPolski.pl
    filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=114487
  • Jan Pietrzak – Filmweb
    filmweb.pl/person/Jan+Pietrzak-80316
  • Jan Pietrzak – FDB.pl
    fdb.pl/osoba/32765-jan-pietrzak-i
  • Zdjęcie: Jarosław Roland Kruk, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0
    commons.wikimedia.org/wiki/File:JKRUK_20211016_JAN_PIETRZAK_MIELEC_SCK_DSCN7066.jpg
    creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl
Ostatnia aktualizacja: