Stanisław Mikulski

Biografia Stanisława Mikulskiego

Dzieciństwo i edukacja

Stanisław Mikulski urodził się 1 maja 1929 roku w Łodzi jako syn Jana, tokarza, i Heleny z domu Weiss. Dzieciństwo spędził na łódzkich Bałutach, a po wybuchu II wojny światowej zamieszkał z rodziną w Śródmieściu. W 1950 roku zdał maturę w VIII Liceum Ogólnokształcącym w Łodzi. W 1953 roku, już po pierwszej roli filmowej, zdał eksternistyczny egzamin aktorski w Krakowie.

Kariera teatralna: pięć scen w trzy dekady

Zawodową pracę na scenie rozpoczął w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie, gdzie 20 grudnia 1952 roku zadebiutował rolą Zadorowa w „Poemacie pedagogicznym” według Antoniego Makarenki. Związany z tym teatrem był do 1964 roku i zagrał tam kilkadziesiąt ról, m.in. tytułowego Cezarego Barykę w „Cezarym Baryce” na podstawie Żeromskiego (1959), Mackiego Majchra w „Operze za trzy grosze” Brechta (1962) oraz tytułowego Makbeta w sztuce Szekspira (1964).

Od 1964 roku grał w Teatrze Powszechnym w Warszawie – m.in. Hipolita Wielosławskiego w „Przedwiośniu” Żeromskiego (1964) i Tuliusa Aufidiusza w „Koriolanie” Szekspira (1966). W 1966 roku przeszedł do Teatru Ludowego w Warszawie, gdzie zagrał m.in. tytułową rolę w „Cyranie de Bergeracu” Rostanda (1967) oraz Petrukia w „Poskromieniu złośnicy” Szekspira (1969).

W 1969 roku został aktorem Teatru Polskiego w Warszawie, z którym związany był aż do 1983 roku – to najdłuższy epizod w jego karierze scenicznej. Zagrał tam między innymi Ferdynanda w „Intrydze i miłości” Schillera (1969), Jagona w „Otellu” Szekspira (1975), Sekstusa Pompejusza w „Antoniuszu i Kleopatrze” Szekspira (1976) oraz generała Dąbrowskiego w „Panu Tadeuszu” Mickiewicza (1981). W 1983 roku otrzymał Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt dokonań aktorskich w teatrze i w tym samym roku przeszedł do Teatru Narodowego w Warszawie, gdzie grał do 1988 roku – ostatnią udokumentowaną rolą był Doktor w „Dziadach” Mickiewicza (1987).

Film i telewizja: Hans Kloss

Pierwszą rolę filmową zagrał w 1950 roku w „Pierwszym starcie”, a rozpoznawalną postać stworzył już w 1956 roku w „Kanale” Andrzeja Wajdy. Przełomem okazała się rola radzieckiego wywiadowcy Hansa Klossa, działającego pod przybraną tożsamością niemieckiego oficera Hansa Klossa – najpierw w cyklu spektakli Teatru Telewizji „Stawka większa niż życie” (1965–1967), a potem w osiemnastoodcinkowym serialu telewizyjnym pod tym samym tytułem (1967–1968), który zapewnił mu status jednego z najpopularniejszych aktorów PRL.

Popularność potwierdzały kolejne role – komediowa rola porucznika MO Lecha Rysia w „Misiu” Stanisława Barei (1980) oraz pułkownika Zakrzewskiego w „Sekrecie Enigmy” (1979) i serialu „Tajemnica Enigmy”. W kolejnych dekadach występował gościnnie w serialach, m.in. „Polskie drogi”, „07 zgłoś się”, „Życie na gorąco”, „Dom” i „Niania”, a od 2002 roku grał Zygmunta Żmudę w „Samym życiu” oraz Jana Zawadę, ojca komisarza Adama Zawady, w „Kryminalnych” (2005–2008) i „Kryminalnych: Misji śląskiej” (2006). W 2012 roku, w wieku 83 lat, powrócił do roli Hansa Klossa w kinowym „Hansie Klossie. Stawce większej niż śmierć” Patryka Vegi.

Prowadzący telewizyjny

Poza aktorstwem Mikulski był rozpoznawalnym konferansjerem – wielokrotnie prowadził Festiwal Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze oraz Festiwal Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu. W latach 1995–1998 prowadził teleturniej „Koło Fortuny” w TVP2, a później na antenie TVN prowadził program „Supergliny”.

W okresie Polski Ludowej Mikulski działał także w organizacjach młodzieżowych i partyjnych, od 1951 roku należąc do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej; w 1978 roku został I sekretarzem podstawowej organizacji partyjnej w Teatrze Polskim, a w latach 1988–1990 kierował Ośrodkiem Informacji i Kultury Polskiej przy ambasadzie PRL w Moskwie.

Kalendarium kariery

• 1929Urodzony 1 maja w Łodzi.
• 1950Debiut filmowy w „Pierwszym starcie” – rola Franka Mazura.
• 1952Debiut teatralny w Teatrze im. Osterwy w Lublinie – rola Zadorowa w „Poemacie pedagogicznym”.
• 1953Zdaje eksternistyczny egzamin aktorski w Krakowie.
• 1956Rola „Smukłego” w „Kanale” Andrzeja Wajdy.
• 1964Tytułowy Makbet w Lublinie; przenosi się do Teatru Powszechnego w Warszawie.
• 1965Pierwsza rola Hansa Klossa w spektaklach Teatru Telewizji „Stawka większa niż życie”.
• 1966Przechodzi do Teatru Ludowego w Warszawie.
• 1967Tytułowa rola w „Cyranie de Bergeracu”. Premiera kultowego serialu „Stawka większa niż życie”.
• 1969Przechodzi do Teatru Polskiego w Warszawie.
• 1975Rola Jagona w „Otellu” Szekspira.
• 1980Rola porucznika MO Lecha Rysia w komedii „Miś” Stanisława Barei.
• 1983Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia. Przechodzi do Teatru Narodowego w Warszawie.
• 1988Kończy pracę w Teatrze Narodowym po 36 latach kariery scenicznej.
• 1995Zostaje prowadzącym teleturnieju „Koło Fortuny” w TVP2 (do 1998).
• 2005Rola Jana Zawady, ojca komisarza, w serialu „Kryminalni” (do 2008).
• 2012Powrót do roli Hansa Klossa w filmie „Hans Kloss. Stawka większa niż śmierć” Patryka Vegi.
• 2014Umiera 27 listopada w Warszawie, w wieku 85 lat.

Najważniejsze role teatralne

Filmografia – wybór

Nagrody i odznaczenia

Odznaczenia państwowe

Nagrody artystyczne

Życie prywatne i rodzina

Stanisław Mikulski był trzykrotnie żonaty. W latach 1954–1966 żoną aktora była Wanda, z którą miał syna Piotra; wnuk aktora, Jakub Mikulski, był perkusistą zespołu Roan. Drugą żoną była kostiumolog Jadwiga Rutkiewicz (zmarła w 1985 roku) – para miała dwóch synów, Bartłomieja i Grzegorza, którzy zmarli tuż po porodzie. Trzecią żoną aktora była muzykolog Małgorzata Błoch-Wiśniewska, z którą wspólnie wychowywali jej córkę.

Stanisław Mikulski zmarł 27 listopada 2014 roku w Warszawie w wyniku choroby nowotworowej. 5 grudnia 2014 roku został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Tego samego dnia jego pamięć minutą ciszy uczcił Sejm RP.

Ciekawostki o Stanisławie Mikulskim

• Rolę Hansa Klossa zagrał najpierw w spektaklach Teatru Telewizji (1965–1967), a dopiero potem w kultowym serialu (1967–1968) – obie produkcje potraktował jako odrębne role tego samego bohatera.
• Trzykrotnie zdobył „Złotą Maskę” i trzykrotnie „Srebrną Maskę” – nagrody „Expressu Wieczornego” dla najpopularniejszego aktora.
• W 2012 roku, w wieku 83 lat, powrócił do roli Hansa Klossa w filmie kinowym Patryka Vegi „Hans Kloss. Stawka większa niż śmierć”.
• W Łodzi jego imieniem nazwano pętlę tramwajową i plac przy ulicy Wydawniczej, w pobliżu Nowego Centrum Łodzi.
• Encyklopedia teatru polskiego dokumentuje aż 83 jego role sceniczne z lat 1952–1987.
• W 1970 roku zagrał u boku Tadeusza Fijewskiego w „Cymbelinie” Szekspira w Teatrze Polskim w Warszawie.
• W komedii „Miś” Stanisława Barei zagrał porucznika MO Lecha Rysia, postać równie rozpoznawalną jak Hans Kloss, choć w zupełnie innym rejestrze.

Stanisław Mikulski – pytania i odpowiedzi

Zobacz także

• Lista polskich aktorów
• Teatr Polski w Warszawie
• Teatry w Warszawie
• Emil Karewicz
• Tadeusz Fijewski
• Jan Englert
• Teatry w Polsce

Źródła

• Stanisław Mikulski – Wikipedia
  pl.wikipedia.org/wiki/Stanisław_Mikulski
• Stanisław Mikulski – Encyklopedia teatru polskiego (role sceniczne 1952–1987)
  encyklopediateatru.pl/osoby/2674/stanislaw-mikulski
• Stanisław Mikulski – FilmPolski.pl
  filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11377
• Stanisław Mikulski – Filmweb
  filmweb.pl/person/Stanislaw+Mikulski-402
• Stanisław Mikulski – IMDb
  imdb.com/name/nm0586725/
• Stanisław Mikulski – FDB.pl
  fdb.pl/osoba/4702-stanislaw-mikulski
• Zdjęcie: Cezary p, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0
  commons.wikimedia.org/wiki/File:Mikulski_CP_(1).jpg
  creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.pl

Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026