Tadeusz Fijewski

Biografia Tadeusza Fijewskiego

Dzieciństwo i „złotowłosy urwis ekranu”

Tadeusz Fijewski urodził się 14 lipca 1911 roku na warszawskim Powiślu, w robotniczej rodzinie Wacława, malarza pokojowego, i Marianny z Lubańskich. Miał dziewięcioro rodzeństwa, z których troje wybrało drogę artystyczną: aktorka i tancerka Barbara oraz Włodzimierz i Maria, związani z teatrami lalkowymi. Zadebiutował na scenie 13 października 1921 roku, mając zaledwie 10 lat, jako statysta w „Chorym z urojenia” Moliera w Teatrze Polskim w Warszawie, kierowanym wówczas przez jego założyciela Arnolda Szyfmana.

Od 1927 roku występował także w filmie – na ekranie zadebiutował jako szesnastolatek, laureat konkursu dziennika „ABC”, w „Zewie morza” Henryka Szaro, grając dziesięcioletniego Stacha. Ze względu na warunki zewnętrzne grywał zwykle role nastolatków, zyskując wśród widzów miano „złotowłosego urwisa ekranu”. W 1936 roku ukończył Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie. Do września 1939 roku był związany z objazdowym Teatrem dla Dzieci „Płomyk” i „Płomyczek”, a także z warszawskimi scenami Teatru Malickiej i Teatru Ateneum oraz teatrem w Sosnowcu.

Wojna: Pawiak, obozy, powstanie warszawskie

Po wybuchu wojny zgłosił się do Wojska Polskiego, lecz nie został powołany. 3 maja 1940 roku wywieziono go z Pawiaka do obozów koncentracyjnych Sachsenhausen i Dachau. Po uwolnieniu w 1941 roku pracował jako sprzątacz i kelner w warszawskich barach, współpracując z Armią Krajową. Wziął udział w powstaniu warszawskim jako członek Grupy Bojowej „Krybar”, posługując się pseudonimem „Kostek”, a po jego upadku trafił do niewoli w obozach jenieckich, m.in. w Oflagu II D Gross-Born. Po wyzwoleniu grał w teatrze powstańczym BIiP AK prowadzonym przez Leona Schillera, a następnie w zespole estradowym Kazimierza Krukowskiego, występującym w polskich obozach na terenie okupowanych Niemiec.

Kariera teatralna: sześć scen, jedno emploi

Po powrocie do Polski w 1945 roku występował w teatrach Torunia, Łodzi i Warszawy: w Teatrze Ziemi Pomorskiej w Toruniu pod dyrekcją Wilama Horzycy (sezon 1945/1946), Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi pod dyrekcją Leona Schillera (1946/1947), a następnie w warszawskich teatrach: Nowym (1947–1949), Narodowym (1949–1956), Współczesnym (1956–1968) i ponownie w Teatrze Polskim (1968–1978), gdzie grał aż do śmierci. Po wojnie zrezygnował z ról chłopięcych i od razu przyjął emploi nieporadnego staruszka, choć miał wtedy dopiero trzydzieści kilka lat.

W Teatrze Narodowym zagrał m.in. Chlestakowa w „Rewizorze” Gogola (1952), w Teatrze Współczesnym – Gogo w „Czekając na Godota” Becketta (1957) i Wuja Eugeniusza w „Tangu” Mrożka (1965), a w Teatrze Polskim – Pluszkina w „Martwych duszach” Gogola (1969) i Kalmitę w „Chłopcach” Grochowiaka (1970), za którą otrzymał nagrodę na XII Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu (1971).

Film: Rzecki, Kuba Socha i stary Czereśniak

Wystąpił w ponad 50 filmach. Najsłynniejsze powojenne role to Ignacy Rzecki w „Lalce” Wojciecha Jerzego Hasa (1968), za którą otrzymał nagrodę na VII Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Panamie (1969), Kuba Socha w „Chłopach” Jana Rybkowskiego (film 1973, serial 1972), stary Czereśniak, ojciec Tomka, w serialu „Czterej pancerni i pies” Konrada Nałęckiego (1966–1970), gapowaty pan Anatol w cyklu filmów Jana Rybkowskiego („Kapelusz pana Anatola” 1957, „Pan Anatol szuka miliona” 1958, „Inspekcja pana Anatola” 1959) oraz Wyderko w „Wiośnie, panie sierżancie” Tadeusza Chmielewskiego (1974).

Występował także w radiu – w powieści radiowej „Matysiakowie” (nagroda Komitetu ds. Radia i Telewizji za rolę Wojciecha Grzelaka, 1958) oraz w „Teatrze Eterek” Jeremiego Przybory, gdzie grał Mundzia, syna wdowy Eufemii granej przez Irenę Kwiatkowską. Ostatnią rolą Fijewskiego był dziadek Foton w filmie „Pełnia” Andrzeja Kondratiuka – produkcję dokończono i wydano już po jego śmierci, w 1979 roku.

Kalendarium kariery

• 1911Urodzony 14 lipca na warszawskim Powiślu.
• 1921Debiut teatralny jako statysta w „Chorym z urojenia” w Teatrze Polskim, w wieku 10 lat.
• 1927Debiut filmowy w „Zewie morza” – początek kariery „złotowłosego urwisa ekranu”.
• 1936Kończy Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie.
• 1940Wywieziony z Pawiaka do obozów Sachsenhausen i Dachau.
• 1944Bierze udział w powstaniu warszawskim w Grupie Bojowej „Krybar” jako „Kostek”; potem jeniec w Oflagu II D Gross-Born.
• 1945Powrót do Polski. Sezon w Teatrze Ziemi Pomorskiej w Toruniu.
• 1946Przechodzi do Teatru Wojska Polskiego w Łodzi. Debiut w powojennym filmie „W chłopskie ręce”.
• 1949Zaczyna grać w Teatrze Narodowym w Warszawie.
• 1956Przechodzi do Teatru Współczesnego. Rola w „Pokoleniu” Andrzeja Wajdy (1954).
• 1958Nagroda za rolę Wojciecha Grzelaka w radiowych „Matysiakach”.
• 1966Zaczyna grać starego Czereśniaka w „Czterej pancerni i pies”.
• 1967Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt pracy aktorskiej.
• 1968Wraca do Teatru Polskiego. Rola Ignacego Rzeckiego w „Lalce” Hasa. „Złoty Ekran” za „Ojca”.
• 1969Nagroda na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Panamie za „Lalkę”.
• 1971Nagroda za rolę Kalmity w „Chłopcach” na festiwalu we Wrocławiu.
• 1973Rola Kuby Sochy w „Chłopach” Jana Rybkowskiego.
• 1978Umiera 12 listopada w Warszawie, w wieku 67 lat.
• 1979Premiera „Pełni” – ostatniej roli aktora, wydanej już po jego śmierci.

Najważniejsze role teatralne

Filmografia – wybór

Nagrody i odznaczenia

Odznaczenia państwowe

Nagrody artystyczne

Życie prywatne i rodzina

Żoną Tadeusza Fijewskiego była aktorka Helena Makowska-Fijewska. Troje z dziewięciorga rodzeństwa aktora również związało się z zawodami artystycznymi: aktorka i tancerka Barbara oraz Włodzimierz i Maria, pracujący w teatrach lalkowych. W listopadzie 2008 roku skwerowi u zbiegu ulic Zajęczej i Topiel na warszawskim Powiślu, gdzie dorastało rodzeństwo Fijewskich, nadano nazwę upamiętniającą całą czwórkę.

Tadeusz Fijewski zmarł 12 listopada 1978 roku w Warszawie. Spoczywa razem z żoną na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, w Alei Zasłużonych (kwatera 1-94).

Ciekawostki o Tadeuszu Fijewskim

• Zadebiutował na scenie Teatru Polskiego w wieku zaledwie 10 lat, jako statysta w „Chorym z urojenia” Moliera.
• W przedwojennym kinie, mimo że miał już kilkanaście-kilkadziesiąt lat, grywał role nastolatków i zyskał przydomek „złotowłosego urwisa ekranu”.
• Po wojnie, mając niewiele ponad 30 lat, świadomie przyjął emploi nieporadnego staruszka i konsekwentnie budował je aż do śmierci.
• Przeżył Pawiak, dwa obozy koncentracyjne (Sachsenhausen i Dachau) oraz niewolę jeniecką po powstaniu warszawskim, w którym walczył pod pseudonimem „Kostek”.
• Jego ostatni film, „Pełnia” Andrzeja Kondratiuka, dokończono i wydano dopiero w 1979 roku, już po śmierci aktora.
• W 2016 roku Poczta Polska wydała znaczek pocztowy o nominale 6 złotych poświęcony Fijewskiemu, w serii „Ludzie kina i teatru”.
• Jego imieniem nazwano ulicę w Katowicach oraz – wspólnie z rodzeństwem – skwer na warszawskim Powiślu.

Tadeusz Fijewski – pytania i odpowiedzi

Zobacz także

• Lista polskich aktorów
• Teatr Polski w Warszawie
• Stanisław Mikulski
• Wacław Kowalski
• Henryk Bista
• Teatry w Warszawie
• Teatry w Polsce

Źródła

• Tadeusz Fijewski – Wikipedia (role sceniczne wg sezonów 1945–1978)
  pl.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Fijewski
• Tadeusz Fijewski – Encyklopedia teatru polskiego
  encyklopediateatru.pl/osoby/7242/tadeusz-fijewski
• Tadeusz Fijewski – FilmPolski.pl
  filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11660
• Tadeusz Fijewski – Filmweb
  filmweb.pl/person/Tadeusz+Fijewski-8569
• Tadeusz Fijewski – IMDb
  imdb.com/name/nm0276779/
• Tadeusz Fijewski – FDB.pl
  fdb.pl/osoba/11649-tadeusz-fijewski
• Zdjęcie: Władysław Miernicki / Narodowe Archiwum Cyfrowe, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0
  commons.wikimedia.org/wiki/File:Tadeusz_Fijewski_(1950).jpg
  creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl

Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026