Tadeusz Pluciński

Biografia Tadeusza Plucińskiego

Dzieciństwo i edukacja

Tadeusz Pluciński urodził się 25 września 1926 roku w Łodzi jako syn Eugenii Olszewskiej i Władysława Plucińskiego, kierownika Wydziału Kultury i Oświaty w łódzkim magistracie. Należał do harcerstwa. Rodzice rozwiedli się jeszcze podczas II wojny światowej; Pluciński mieszkał na zmianę u matki w Żakowicach i u ojca w Koluszkach. Razem z matką pomagał w ucieczce Żydom spod okupacji. Po wojnie rozpoczął studia prawnicze wbrew woli ojca, ale na peronie w Koluszkach poznał aktorkę Alinę Janowską, a Edward Dziewoński namówił go do zmiany szkoły na aktorską. W 1949 roku ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie (z siedzibą w Łodzi), gdzie jego wykładowcami byli między innymi Erwin Axer, Leon Schiller, Aleksander Zelwerowicz, Jacek Woszczerowicz i Józef Węgrzyn.

Kariera teatralna: osiem scen

Jeszcze w trakcie nauki, w 1947 roku, zadebiutował rolą Leandra w „Fircyku w zalotach” Franciszka Zabłockiego, w reżyserii Zofii Modrzewskiej, na scenie łódzkiego Teatru Powszechnego. Następnie pracował w Teatrze Polskim we Wrocławiu (1948–1950), Teatrze Dramatycznym w Poznaniu (1950–1953), gdzie zagrał między innymi księcia Józefa Poniatowskiego w „Królu i aktorze” Romana Brandstaettera (1952), oraz w Praskim Teatrze Ludowym w Warszawie (1953–1956).

W Teatrze Ateneum (1956–1958) u Janusza Warmińskiego zagrał między innymi Pabla w „Tramwaju zwanym pożądaniem” Tennessee Williamsa (1958) u boku Aleksandry Śląskiej. W Teatrze Współczesnym (1958–1964) u Erwina Axera obsadzano go między innymi jako Macheatha (Mackiego Majchra) w „Operze za trzy grosze” Bertolta Brechta w reżyserii Konrada Swinarskiego (1958). W Teatrze Polskim w Warszawie (1964–1975) wystąpił jako Kostryn w „Balladynie” Juliusza Słowackiego (1965) oraz zbójnik Łamaga w „Na szkle malowane” Ernesta Brylla (1970). Kolejne szesnaście lat, do 1991 roku, spędził na scenie warszawskiego Teatru Syrena.

Kariera filmowa i telewizyjna

Na ekranie zadebiutował w 1947 roku epizodyczną rolą żołnierza niemieckiego w dramacie Wandy Jakubowskiej „Ostatni etap”. Obsadzano go przede wszystkim w rolach drugoplanowych, często komediowych, którym zawdzięcza rozpoznawalność – jako kapral Bronisław Grudziński w dramacie wojennym „Westerplatte” Stanisława Różewicza (1967), kapitan Roberts w serialu „Stawka większa niż życie” (1968) czy bliźniacy w „Podróży za jeden uśmiech” (1971). Największą popularność zdobył jednak w kultowych komediach Stanisława Barei: „Poszukiwany, poszukiwana” (1972), „Brunet wieczorową porą” (1976), „Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz” (1978) oraz w serialu „Alternatywy 4” (1983). W „Hydrozagadce” Andrzeja Kondratiuka (1970) wypowiedział do bohaterki granej przez Ewę Szykulską kwestię „Zdejm kapelusz”, która na stałe weszła do potocznego języka. Brał też udział w realizacjach Teatru Telewizji, między innymi w roli Brakusa w adaptacji „Spartakusa” Howarda Fasta (1955).

Ostatnie role

W kolejnych dekadach występował głównie w rolach epizodycznych w serialach, między innymi w „Adamie i Ewie” (2000–2001) jako Jan „Dudek” Dudziński, w „Kopciuszku” (2006–2007) jako Bogdan Kowalczyk oraz w filmie Jacka Borcucha „Tulipany” (2004) jako Lolo. Ostatnią rolę zagrał w 2013 roku w „Ojcu Mateuszu” jako Antoni Pożar, pensjonariusz domu opieki. W 2017 roku zamieszkał w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich im. Wojciecha Bogusławskiego w Skolimowie, gdzie zmarł 23 kwietnia 2019 roku, w wieku 92 lat. Został pochowany 13 maja 2019 roku w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Kalendarium kariery

• 1926Urodzony 25 września w Łodzi.
• 1947Debiut teatralny (Leandro, „Fircyk w zalotach”) i filmowy („Ostatni etap” Wandy Jakubowskiej).
• 1948Angaż w Teatrze Polskim we Wrocławiu (do 1950).
• 1950Przenosi się do Teatru Dramatycznego w Poznaniu (do 1953).
• 1953Angaż w Praskim Teatrze Ludowym w Warszawie (do 1956).
• 1956Dołącza do Teatru Ateneum; rola Pabla w „Tramwaju zwanym pożądaniem”.
• 1958Angaż w Teatrze Współczesnym; rola Mackiego Majchra w „Operze za trzy grosze”.
• 1964Przenosi się do Teatru Polskiego w Warszawie (do 1975).
• 1967Rola kaprala Grudzińskiego w „Westerplatte” Stanisława Różewicza.
• 1970Kwestia „Zdejm kapelusz” w „Hydrozagadce” Andrzeja Kondratiuka.
• 1972„Poszukiwany, poszukiwana” – pierwsza z ról w komediach Stanisława Barei.
• 1975Rozpoczyna 16-letni angaż w Teatrze Syrena. Poślubia Jolantę Wołłejko (1974).
• 1978„Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz” Stanisława Barei. Złoty Krzyż Zasługi.
• 1980Rola ministra Jaszuńskiego w serialu „Kariera Nikodema Dyzmy”.
• 1985Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.
• 2007Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
• 2013Ostatnia rola – Antoni Pożar w „Ojcu Mateuszu”.
• 2019Umiera 23 kwietnia w Konstancinie-Jeziornie; pochowany na Powązkach Wojskowych.

Najważniejsze role teatralne

Filmografia – wybór

Nagrody i odznaczenia

Odznaczenia państwowe

Życie prywatne i rodzina

Tadeusz Pluciński był czterokrotnie żonaty i rozwiedziony. Jego pierwszą żoną była śpiewaczka operowa Bożena Brun-Barańska – związek rozpadł się po czterech latach. Drugie małżeństwo, z aktorką Iloną Stawińską, zakończyło się w związku z wieloletnim romansem aktora z Kaliną Jędrusik, wówczas żoną pisarza Stanisława Dygata. Po raz trzeci ożenił się z tancerką Krystyną Mazurówną; o zakończeniu tego związku zadecydowała jego odmowa wyjazdu do Francji. W 1974 roku poślubił aktorkę Jolantę Wołłejko, z którą miał dwóch synów – Pawła (ur. 1970) i Piotra (ur. 1975); po dwudziestu latach doszło do rozwodu, a synowie zamieszkali osobno, jeden z matką, drugi z ojcem. W 2014 roku opowiedział o swoim życiu w wywiadzie-rzece „Na wieki wieków amant”, przeprowadzonym przez Magdalenę Adaszewską.

Ciekawostki o Tadeuszu Plucińskim

• Kwestia „Zdejm kapelusz”, którą wypowiedział w „Hydrozagadce” (1970), na stałe weszła do potocznego języka.
• Zagrał w czterech kultowych komediach Stanisława Barei: „Poszukiwany, poszukiwana”, „Brunet wieczorową porą”, „Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz” i serialu „Alternatywy 4”.
• W młodości, razem z matką, pomagał w ucieczce Żydom spod okupacji niemieckiej.
• Na peronie w Koluszkach poznał aktorkę Alinę Janowską, a to Edward Dziewoński namówił go do zmiany szkoły na aktorską.
• Jego wykładowcami w szkole teatralnej byli między innymi Erwin Axer, Leon Schiller i Aleksander Zelwerowicz.
• W 2014 roku wydał wywiad-rzekę „Na wieki wieków amant”.
• Ostatnie lata życia spędził w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich im. Wojciecha Bogusławskiego w Skolimowie, gdzie też zmarł.
• Spoczywa w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Tadeusz Pluciński – pytania i odpowiedzi

Zobacz także

• Lista polskich aktorów
• Piotr Fronczewski
• Marian Opania
• Teatr Polski w Warszawie
• Teatry w Warszawie
• Teatry w Poznaniu
• Teatry we Wrocławiu

Źródła

• Tadeusz Pluciński – Wikipedia
  pl.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Pluciński
• Tadeusz Pluciński – FilmPolski.pl
  filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11731
• Tadeusz Pluciński – Filmweb
  filmweb.pl/person/Tadeusz+Plucinski-49627
• Tadeusz Pluciński – FDB.pl
  fdb.pl/osoba/23308-tadeusz-plucinski
• Tadeusz Pluciński – IMDb
  imdb.com/name/nm0687529/
• Magdalena Adaszewska, „Na wieki wieków amant”, Prószyński Media, 2014, ISBN 978-83-796-1076-1.
• Zdjęcie: Fryta 73, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 2.0
  commons.wikimedia.org/wiki/File:Tadeusz_Pluciński_(2018).jpg
  creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/deed.pl

Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026